Câu hỏi 1: Chúng ta có quy định, có lực lượng chức năng, công nghệ và quy trình ứng phó, nhưng những vật thể tưởng như rất nhỏ như drone, flycam, diều… vẫn tiếp tục xuất hiện ở sân bay. Vậy vấn đề nằm ở đâu? Vấn đề nằm ở khoảng trống pháp lý , khả năng tiếp cận thông tin, ý thức tuân thủ hay năng lực thực thi?

Vấn đề này xuất phát từ sự kết hợp của cả bốn yếu tố trên, tạo nên lỗ hổng trong quản lý an toàn hàng không.

1.      Khoảng trống pháp lý: Quy định pháp luật hiện hành chưa theo kịp tốc độ phát triển công nghệ. Chế tài xử phạt phần lớn dừng lại ở mức hành chính, thiếu tính răn đe mạnh, như tịch thu phương tiện vĩnh viễn hoặc xử lý hình sự đối với hành vi uy hiếp an toàn bay nghiêm trọng.

2.      Khả năng tiếp cận thông tin: Hiện nay còn thiếu một số nền tảng dữ liệu số, thông tin đến đại chúng để người dân biết chính xác ranh giới vùng cấm bay, vùng hạn chế bay tại địa phương của họ. Thông tin về an toàn hàng không hiện vẫn mang tính nội bộ ngành, chưa được bình dân hóa và truyền thông sâu rộng đến từng tổ dân phố xung quanh sân bay.

3.      Ý thức tuân thủ: người dân có tâm lý chủ quan, coi thường rủi ro, nghĩ rằng "vật nhỏ không thể làm rơi máy bay lớn”. Ngoài ra, một số bộ phận người chơi flycam đặt sở thích cá nhân, lợi ích thương mại (quay phim, chụp ảnh cảnh đẹp) lên trên sự an toàn của cộng đồng; trong khi người dân thả diều xem đó là hoạt động giải trí tự phát không cần xin phép.

4.      Năng lực thực thi: Việc xác định vị trí người điều khiển từ xa cực kỳ khó khăn do tính cơ động cao. Cơ chế phối hợp giữa quản lý sân bay, công an địa phương và lực lượng quân đội tại vùng giáp ranh đôi lúc còn chậm trễ, chưa thể xử lý ngay lập tức khi phát hiện vi phạm.

Câu hỏi 2: Người dân có thực sự biết mình đang vi phạm không?

Trên thực tế tồn tại hai trường hợp:

Trường hợp 1: Người dân hoàn toàn không biết:

Người dân thả diều, thả bóng bay, hoặc mua drone đồ chơi cho trẻ em, chỉ coi đó là hoạt động giải trí thuần túy. Họ hoàn toàn không có khái niệm về "phễu bay", "vùng tiếp cận sân bay" hay hiểm họa tiềm ẩn khi các vật thể này bị hút vào động cơ máy bay. Người dân không thể tự nhận biết bằng mắt thường đâu là vùng cấm nếu không có biển cảnh báo trực quan tại thực địa.

Trường hợp 2: Người dân biết những vẫn cố tình vi phạm:

Những người làm vlogger, hoặc người chơi flycam chuyên nghiệp đều biết quy định phải xin phép bay. Tuy nhiên, do quy trình cấp phép để đủ điều kiện bay hiện tại còn phức tạp, họ sẵn sàng "bay lén" để có những thước phim đẹp phục vụ mục đích thương mại hoặc sở thích cá nhân. Họ biết rằng xác suất bị phát hiện, bắt quả tang và tịch thu thiết bị là rất thấp do drone di chuyển rất nhanh và cơ động.

Câu hỏi 3: Làm thế nào để chuyển từ xử lý sự cố sang chủ động phòng ngừa?

Để có thể chuyển từ xử lý sự cố sang chủ động phòng ngừa thì cần thực hiện như sau:

Thứ nhất: tự động số hóa thông tin và truyền thông bằng cách tích hợp bản đồ vùng cấm hoặc hạn chế bay của Bộ Quốc phòng lên các ứng dụng bản đồ phổ biến như Google Maps hoặc phát triển ứng dụng riêng. Khi drone bay trong vùng cấm, ứng dụng sẽ tự động khóa hoặc phát cảnh báo đỏ.

Thứ hai: kiểm soát chuỗi cung ứng và định danh các thiết bị, bắt buộc tất cả các thiết bị như flycam hay drone nhập khẩu hoặc kinh doanh trong nước phải đăng ký định danh. Ngoài ra, phối hợp với các hãng sản xuất drone lớn tại Việt Nam để bắt buộc thiết lập vùng cấm bay kỹ thuật số. Khi vào vùng cấm, thiết bị sẽ tự động hạ cánh hoặc không thể cất cánh.

Thứ ba: thực hiện công nghệ hóa giám sát và phối hợp liên ngành, lắp đặt hệ thống camera AI và radar quét vật thể siêu nhỏ tại các đầu đường băng của sân bay để phát hiện sớm drone ngay từ khoảng cách vài km, thay vì chờ phi công hoặc đài kiểm sáot không lưu nhìn bằng mắt thường.