Nguyên tắc bồi thường thiệt hại theo Luật dân sự năm 2015

Bồi thường thiệt hại dân sự được quy điịnh tại điều 585 BLDS năm 2015. Nội dung của điều luật này đã khái quát các nguyên tắc của bồi thường thiệt hại dân sự.

Khoản 1 Điều 585 BLDS 2015 khẳng định “thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ”. khoản 1 Điều 585 BLDS 2015 vẫn khẳng định, nguyên tắc chung là bồi thường toàn bộ và kịp thời, tôn trọng sự thỏa thuận của các bên về mức bồi thường, hình thức và phương thức bồi thường.nhận quyền sở hữu nhà ở của người khác (hiện nay không được coi là tài sản). Đối với trường hợp như vừa nêu, nguyên tắc bồi thường toàn bộ thiệt hại thực tế buộc phải chấp nhận những thiệt hại phát sinh từ hành vi xâm phạm trên mặc dù chưa được văn bản dự liệu.

Khoản 2 Điều 585 BLDS 2015 khẳng định “ Người chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại có thể được giảm mức bồi thường nếu không có lỗi hoặc có lỗi vô ý và thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế của mình”.  Nếu như người chịu trách nhiệm bồi thường được xem xét để giảm mức bồi thường do lỗi vô ý thì không có lý do gì để những người phải bồi thường thiệt hại trong khi mình không có lỗi (ví dụ trong trường hợp họ không phải người gây thiệt hại hoặc trong trường hợp tài sản gây thiệt hại) lại không được hưởng quyền này từ Nhà nước. Những người chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại mà không có lỗi cần được xem xét mức giảm nhiều hơn hoặc chí ít cũng bằng mức giảm dành cho người có lỗi vô ý.

Khoản 4 Điều 585 BLDS 2015 “Khi bên bị thiệt hại có lỗi trong việc gây thiệt hại thì không được bồi thường phần thiệt hại do lỗi của mình gây ra”. Điều này được nằm trong phần quy định chung về nguyên tắc bồi thường là điểm mới so với BLDS 2005 (trước đây được nằm ở phần riêng nên đã nảy sinh các vấn đề về trường hợp thiệt hại do tài sản gây ra bên cạnh trường hợp do người gây ra). Rõ ràng vì nếu thiệt hại do lỗi của chính mình gây ra thì không thể đòi người khác bồi thường.

Về nghĩa vụ hạn chế tổn thất, thực ra người bị thiệt hại không thể để thiệt hại trầm trọng hơn khi họ có thể hạn chế được, người bị xâm phạm có khả năng hạn chế thiệt hại mà không hạn chế thiệt hại là không “thiện chí”, khi có thể hạn chế thiệt hại mà người bị thiệt hại không hạn chế thì họ không xứng đáng được bồi thường đối với khoản thiệt hại đáng ra được hạn chế. Do đó, tại Khoản 5 Điều 585 BLDS 2015 khẳng định “Bên có quyền, lợi ích bị xâm phạm không được bồi thường nếu thiệt hại xảy ra do không áp dụng các biện pháp cần thiết, hợp lý để ngăn chặn, hạn chế thiệt hại cho chính mình”. Nguyên tắc này được đề ra nhằm đảm bảo công bằng cho người chịu trách nhiệm bồi thường, đảm bảo cho họ không phải bồi thường những thiệt hại phát sinh do lỗi của chính bên bị thiệt hại. Còn đối với nguyên tắc yêu cầu người gây thiệt hại phải có nghĩa vụ ngăn chặn, hạn chế tổn thất, đây là một quy định mới, tiến bộ được bổ sung vào BLDS 2015. Nguyên tắc này đòi hỏi bên bị thiệt hại, trong khả năng và điều kiện của mình, cần có thái độ tích cực và thiện chí trong việc không để thiệt hại xảy ra trầm trọng hơn. Nếu không có hành động này, họ sẽ không được bồi thường. Quy định này không chỉ đảm bảo quyền lợi cho bên phải bồi thường mà còn bảo vệ quyền lợi cho chính người bị thiệt hai, đồng thời, hướng đến việc hạn chế những rủi ro có thể xảy ra cho những chủ thể khác, cho xã hội có thể phát sinh từ những thiệt hại này.

ĐOÀN LUẬT SƯ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
VPLS GIA ĐÌNH (Luật sư Thành Phố)