1. Cấu thành tội phạm của tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính quy định tại Điều 139 BLHS

Làm rõ cấu thành tội phạm của tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính có ý nghĩa quyết định phân biệt tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính với những tội phạm khác cùng hậu quả thương tích, tổn hại sức khỏe xảy ra. Điều đó cũng có nghĩa là cấu thành tội phạm vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính là căn cứ pháp lý để Tòa án kết án một người có phạm tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính hay không. Khoa học về pháp luật hình sự xác định có 04 yếu tố cấu thành tội phạm, đó là: chủ thể tội phạm, mặt khách quan của tội phạm, mặt chủ quan của tội phạm và khách thể của tội phạm. 04 yếu tố cấu thành tội phạm có mối liên hệ mật thiết, bổ trợ cho nhau.

1.1 Chủ thể của tội phạm

Những người đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự về tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính.

Để hiểu khái niệm "gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính" cần làm rõ các khái niệm sau:

Gây: Làm cho nảy sinh, phát sinh (1)

Thương tích: Dấu vết để lại trên thân thể do bị đánh đập hoặc bị bom đạn (2)

Tổn hại: Làm mất mát, hư hại lớn (3)

Sức khỏe: Trạng thái không có bệnh tật, cảm thấy thoải mái về thể chất, thư thái về tinh thần (4)

Quy tắc: Những điều quy định mọi người phải tuân theo trong một hoạt động chung nào đó (5)

Nghề nghiệp: Nghề làm ăn, sinh sống (6)

Hành chính: Thuộc phạm vi chỉ đạo, quản lí việc chấp hành luật pháp, chính sách của nhà nước (7)

Như vậy, theo giải thích của từ điển nêu trên thì cụm từ "vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính" được quy định trong điều luật là hành vi (hành động hoặc không hành động) của chủ thể do không tuân thủ theo những quy tắc nghề nghiệp, quy tắc hành chính, làm cho người khác bị thương, bị tổn hại sức khỏe một cách vô ý.

Hậu quả của tội phạm này: Thương tích, tổn hại sức khỏe của người khác (tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% trở lên) đã xảy ra.

Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi phạm tội và hậu quả: Hành vi phạm tội do vi phạm quy tắc nghề nghiệp, quy tắc hành chính do lỗi vô ý và hậu quả thương tích, tổn hại sức khỏe (tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% trở lên) xảy ra phải có mối quan hệ nhân quả với nhau. Trường hợp không có mối quan hệ nhân quả thì không có tội phạm này xảy ra.

1.3 Mặt chủ quan của tội phạm

Cụm từ "vô ý" trong điều luật đã thể hiện rõ, chủ thể do cẩu thả mà không thấy trước được hành vi của mình có khả năng gây ra thương tích, tổn hại cho sức khỏe của người khác, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước, hoặc tuy thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả đó, nhưng cho rằng hậu quả đó không xảy ra hoặc có thể ngăn chặn được. Vì vậy, chỉ những người nào quy định tại mục 1.1, có hành vi gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe người khác do không tuân thủ quy tắc nghề nghiệp, quy tắc hành chính một cách vô ý thì mới phải chịu trách nhiệm hình sự về tội này.

Bộ luật 100/2015/QH13 - Bộ luật Hình sự: Trạng thái: Hết hiệu lực một phần:

Điều 11. Vô ý phạm tội

Vô ý phạm tội là phạm tội trong những trường hợp sau đây:

1. Người phạm tội tuy thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn ngừa được;

2. Người phạm tội không thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó.

1.4 Khách thể của tội phạm

Khách thể của tội phạm này là quyền được pháp luật bảo vệ sức khỏe của con người. Đối tượng thuộc khách thể của tội phạm là con người đã được sinh ra và đang còn sống.

2. Khi nào một người phạm tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính (tội phạm hoàn thành) ?

Tội phạm vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính hoàn thành (có nghĩa là người phạm tội phải chịu đầy đủ trách nhiệm hình sự và hình phạt theo quy định tại Điều 139 BLHS) khi hành vi phạm tội thỏa mãn đầy đủ 4 yếu tố cấu thành tội phạm cơ bản (cấu thành cơ bản) sau đây:

- Người đó phải đủ 16 tuổi trở lên, có năng lực trách nhiệm hình sự và phải là người được giao thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, người được giao thực hiện nhiệm vụ trong quản lý, điều hành cơ quan, tổ chức (xem mục 1.1 văn bản này);

- Người đó đã thực hiện hành vi gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (xem mục 1.2 và mục 1.4 văn bản này) do vi phạm quy tắc nghề nghiệp, quy tắc hành chính mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%; 

- Người đó phải thực hiện hành vi gây ra thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác một cách vô ý (xem mục 1.3 văn bản này).

Cấu thành tội phạm gồm hai loại: Cấu thành tội phạm vật chất và cấu thành tội phạm hình thức. Tội phạm có cấu thành vật chất hoàn thành khi hậu quả đã xẩy ra, còn cấu thành tội phạm hình thức hoàn thành khi hành vi phạm tội xẩy ra mà không phụ thuộc vào việc hậu quả đã xẩy ra hay chưa.

Nội hàm của cụm từ "vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính" được quy định trong nội dung điều luật đã thể hiện hậu quả thương tích, tổn hại sức khỏe của người khác đã xảy ra. Do đó, tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính được pháp luật quy định là tội có cấu thành vật chất và tội phạm hoàn thành khi hậu quả thương tích, tổn hại sức khỏe của người khác (tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% trở lên) đã xảy ra....

Trân trọng.

LS TRẦN MINH HÙNG CHUYÊN GIA TƯ VẤN LUẬT TRÊN HTV, VTV, THVL, ANTV..

ĐOÀN LUẬT SƯ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
VPLS GIA ĐÌNH (Luật sư Thành Phố)