Khi nào người bào chữa sẽ tham gia trong vụ án hình sự 

Theo quy định của Điều 74 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, thời điểm người bào chữa được tham gia tố tụng được xác định như sau:

• Người bào chữa được tham gia ngay sau khi có quyết định khởi tố bị can.

• Nếu vụ án có việc bắt hoặc tạm giữ, người bào chữa được tham gia kể từ khi người bị bắt được đưa về trụ sở cơ quan có thẩm quyền hoặc từ thời điểm ban hành quyết định tạm giữ.

• Đối với trường hợp phải bảo đảm bí mật điều tra, Viện trưởng Viện kiểm sát quyết định cho người bào chữa tham gia sau khi giai đoạn điều tra kết thúc.

Từ các quy định này có thể xác định rằng thời điểm thông thường để người bào chữa tham gia tố tụng là ngay sau khi khởi tố bị can.

Quyền của người bào chữa trong vụ án hình sự

 Quyền của người bào chữa được quy định rõ ràng trong Điều 73 BLTTHS 2015. Các quyền nhằm bảo vệ người bị buộc tội trong suốt quá trình tố tụng. Cụ thể, quyền của người bào chữa bao gồm:

• Gặp, hỏi người bị buộc tội;

• Tham dự việc lấy lời khai, hỏi cung; trong trường hợp được chấp thuận, có thể đặt câu hỏi cho người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can.

• Có mặt tại hoạt động đối chất, nhận dạng, nhận biết giọng nói và các hoạt động điều tra theo quy định.

• Được thông báo trước về thời gian và địa điểm của hoạt động tố tụng liên quan.

• Xem các biên bản và quyết định tố tụng có liên quan đến thân chủ.

• Đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng, người giám định, người định giá hoặc người phiên dịch; đề nghị thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn và biện pháp cưỡng chế.

• Đưa ra yêu cầu tố tụng và đề nghị triệu tập người tham gia tố tụng khác.

• Thu thập, cung cấp chứng cứ và tài liệu; trình bày ý kiến về chứng cứ và yêu cầu kiểm tra, đánh giá lại khi cần thiết.

• Đề nghị trưng cầu giám định, giám định bổ sung, giám định lại hoặc định giá lại tài sản.

• Sau khi kết thúc điều tra, được đọc, ghi chép và sao chụp tài liệu liên quan đến việc bào chữa.

• Tham gia hỏi và tranh luận tại phiên tòa.

• Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng không đúng pháp luật.

• Kháng cáo bản án hoặc quyết định của Tòa án trong trường hợp bị cáo thuộc nhóm người dưới 18 tuổi hoặc có hạn chế về tâm thần, thể chất.

Thủ tục gặp bị can, bị cáo trong vụ án hình sự 

Căn cứ Điều 80 BLTTHS 2015 và khoản 3 Điều 22 Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam 2015, thủ tục gặp bị can, bị cáo quy định để được gặp người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can hoặc bị cáo đang bị tạm giam, người bào chữa cần xuất trình:

• Văn bản thông báo người bào chữa;

• Thẻ luật sư hoặc thẻ trợ giúp viên pháp lý;

• Chứng minh nhân dân hoặc thẻ Căn cước công dân.

Cơ quan quản lý giam giữ có nghĩa vụ bố trí địa điểm và phổ biến nội quy, không được yêu cầu thêm văn bản chấp thuận hoặc xác nhận từ cơ quan đang thụ lý vụ án. Khoản 3 Điều 22 Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam cho phép người bào chữa gặp bị can, bị cáo ngay cả khi họ đang điều trị tại cơ sở y tế, trừ trường hợp bác sĩ điều trị không cho phép vì lý do chuyên môn.

Pháp luật chỉ hạn chế quyền gặp trong tình huống đặc thù khi cần giữ bí mật điều tra tội xâm phạm an ninh quốc gia theo Điều 74, và chỉ trong giai đoạn điều tra. Ngoài trường hợp này, không có quy định nào trao quyền từ chối việc gặp cho cơ quan tiến hành tố tụng. Nếu cần giám sát, cơ quan thụ lý phải phối hợp với cơ sở giam giữ theo đúng Thông tư liên tịch 01/2018 nhưng phải nêu rõ lý do và không được trì hoãn tùy tiện.

Thực tiễn cho thấy nhiều cơ sở giam giữ áp dụng sai Thông tư 46/2019/TT-BCA, đòi hỏi “chấp thuận” hoặc yêu cầu “giám sát” không có căn cứ. Trong trường hợp này, các luật sư của chúng tôi sẽ lập tức kiến nghị hoặc khiếu nại theo đúng BLTTHS nhằm bảo vệ quyền gặp bị can, bị cáo của người bào chữa, bảo đảm tính hợp pháp của quá trình tiếp xúc và thu thập chứng cứ.

Dịch vụ luật sư bào chữa cho bị can, bị cáo 

Các luật sư có vững kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn sẽ hỗ trợ bào chữa cho người bị buộc tội như sau:

• Tư vấn các quy định về pháp luật hình sự;

• Tham gia bảo vệ quyền lợi cho thân chủ trong các giai đoạn;

• Xác định hướng bào chữa phù hợp cho khách hàng;

• Trực tiếp tham gia bào chữa tại phiên tòa;

• Kiến nghị, khiếu nại khi quyền bào chữa bị hạn chế.