Trong hoạt động tranh tụng, tố tụng Hình sự, luật sư có vai trò cực kỳ quan trọng, sự có mặt của Luật sư sẽ làm minh bạch hoạt động tố tụng, bảo vệ pháp chế và  công bằng xã hội chủ nghĩa. Điều đó thể hiện rõ qua quá trình họ tham gia vào các giai đoạn trong vụ án hình sự như thực hiện điều tra và nghiên cứu hồ sơ, đánh giá các chứng cứ, phát hiện và cung cấp chứng cứ thu thập được cho cơ quan tiến hành tố tụng nhằm mục đích bảo vệ quyền lợi chính đáng cho thân chủ. Ngoài ra, luật sư có thể đại diện cho thân chủ của mình  gửi tới các cơ quan có thẩm quyền văn bản kiến nghị khi phát hiện sai phạm hoặc thiếu sót của các cơ quan tiến hành tố tụng và quan trọng nhất họ có tư cách là luật sư bào chữa cho thân chủ khi tham gia xét xử tại phiên tòa …) Từ đó mà chúng ta có thể xác định được vai trò của luật sư theo từng giai đoạn trong hoạt động tố tụng:

Tranh tụng hình sự và vai trò của luật sư trong giai đoạn điều tra,truy tố

Giai đoạn điều tra: Theo quy định tại các Điều 48, Điều 49, Điều 50 của bộ luật tố tụng hình sự, LS được tham gia thực hiện quyền bào chữa cho bị can hoặc bị cáo, người bị tạm giữ từ giai đoạn tạm giữ, tạm giam và tham gia điều tra vụ án…

Ở giai đoạn này, các LS có vai trò bảo vệ quyền lợi cho bị can, bị cáo, người bị tạm giữ để họ không bị xâm phạm do các hoạt động điều tra sai trái, tiêu cực của cơ quan điều tra. Họ được tham gia hỏi cung bi can cùng cơ quan điều tra để không xảy ra việc ép cung hoặc mớm cung tạo nên bất lợi cho bị can, bị cáo. Với việc điều tra,họ có thể tự thu thập các chứng cứ về vụ án, đồng thời xem xét, đánh giá chứng cứ do cơ quan điều tra thu thập nhằm mục đích làm sáng tỏ sự thật của vụ án, gửi đến cơ quan điều tra các văn bản tố tụng để kiến nghị và đề xuất ý kiến đóng góp về hoạt động điều tra cũng như về vụ án để bảo đảm tốt nhất quyền và lợi ích của thân chủ, việc này đồng thời có ý nghĩa việc bảo vệ pháp chế XHCN và công bằng xã hội

Giai đoạn truy tố:  Giai đoạn này được bắt đầu từ lúc VKS nhận được các tài liệu ( bao gồm kết luận điều tra, đề nghị truy tố, các chứng cứ và tài liệu có liên quan ) do Cơ quan điều tra gửi đến và kết thúc khi Viện kiểm sát ra một trong ba loại quyết định sau:

• Truy tố bị can trước Tòa án bằng bản cáo trạng (Kết luận về tội trạng)
• Trả lại hồ sơ để điều tra bổ sung.
• Đình chỉ hay tạm đình chỉ vụ án hình sự.

Trong giai đoạn truy tố, Luật sư sẽ nghiên cứu hồ sơ, xem xét, tổng hợp và đánh giá chứng cứ từ đó tiến hành đưa ra những nhận định,lập luận và xây dựng các phương án giải quyết vụ án nhằm mục đích chuẩn bị cho phiên tòa để bảo vệ thân chủ. Trường hợp cần thiết sẽ tiến hành trao đổi, đề xuất Viện Kiểm Sát về những vấn đề liên quan của vụ án, kiến nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn hoặc đề nghị VKS ra các quyết định tố tụng cần thiết của VKS:

• Quyết định đình trả hồ sơ điều tra bổ sung
• Quyết định chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án (nếu có chứng cứ)… .

Tranh tụng hình sự – Vai trò của Luật sư trong các phiên tòa.

Vai trò của Luật sư trong Phiên Tòa sơ thẩm.

Phiên tòa sơ thẩm luôn được xem là tâm điểm của quá trình giải quyết vụ án trong hoạt động tố tụng hình sự. Theo quy định sau một thời gian cơ quan điều tra và viện kiểm sát tiến hành hoạt động điều tra, truy tố. Thì phiên tòa là hoạt động chính thức xem xét tội trạng của người phạm tội, là hoạt động chính thức tuyên bố hay có tội không có tội và mức tội trạng.

Taị phiên tòa sơ thẩm, vị đại diện VKS sẽ giữ quyền công tố, đại diện cho phía buộc tội – dựa trên các chứng cứ của tài liệu điều tra, chứng cứ có trong vụ án. Luật sư đại diện cho hoạt động gỡ tội, bào chữa cho bị cáo tức là đối trọng lại với hoạt động buộc tội. Luật sư thay mặt bị cáo biện luận trước tòa, đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp của bị cáo, tham gia tranh luận với vị đại diện VKS,và đại diện bị hại (nếu có) để làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án, nhằm mục tránh xảy ra sự oan sai không đáng có và buộc tội không đúng tội trạng của người phạm tội gây nên. Luật sư là người gỡ tội cho bị cáo ngược lại với phía buộc tội bị cáo là tài liệu điều tra của CQĐT (Cơ quan điều tra), cáo trạng của VKS và kiểm sát viên tham gia phiên.(Luật sư, Họ có quyền yêu cầu thay đổi tội danh, ví dụ từ tội “Giết người” thay đổi thành tội “Giết người do bị kích động mạnh” hoặc sang tội danh khác nếu chứng cứ buộc tội của VKS chưa đủ cơ sở để buộc tội và có cơ sở buộc tội đối với tội danh khác nhẹ hơn hoặc đề nghị áp dụng khung hình phạt đúng mức dựa trên các các tình tiết giảm nhẹ  và các tình tiết có thật của vụ án theo đúng quy định của PL….)

Luật sư luôn giữ vai trò và vị trí vô cùng quan trọng trong phiên tòa, luận điểm,tiếng nói của luật sư là một trong những căn cứ để HĐXX cân nhắc xem xét khi định tội và áp dụng khung hình phạt đối với bị cáo.

Trong các giai đoan tố tụng sự tham gia của luật sư góp phần rất tích cực để làm vụ án được sáng tỏ, bảo đảm cho HĐ tố tụng hình sự diễn ra công bằng hơn, bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của bị cáo.Giảm thiểu và xảy ra oan sai trong điều tra, xét xử, góp phần quan trọng vào việc bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa. Điều này đã được kiểm chứng trong xét xử vụ án nói riêng và hoạt động tố tụng nói chung.

Vai trò của Luật sư trong phiên tòa phúc thẩm.

Xét xử sơ thẩm và xét xử phúc thẩm là chính sách hai cấp xét xử mà nhà nước ta đã và đang áp dụng.Việc này nhằm hạn chế và khắc phục các nhược điểm như kết tội oan sai,bỏ lọt tội phạm hoặc áp dụng hình phạt không phù hợp với tội trạng, bỏ qua các tình tiết giảm nhẹ mà đáng ra bị cáo được hưởng… cũng như nhằm bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho công dân trong hoạt động xét xử. Thông qua hai cấp xét xử người phạm tội được thực hiện tốt hơn các quyền của mình. Cấp xét xử phúc thẩm sẽ sửa chữa và khắc phục nếu việc xét xử của cấp sơ thẩm còn khiếm khuyết, oan sai. Đây là chính sách có tính nhân đạo và tính khoa học của nhà nước.

So với phiên tòa sơ thẩm vai trò của luật sư trong hoạt động xét xử phúc thẩm giữ một vị trí quan trọng không kém. Trong phiên tòa phúc thẩm Luật sư có quyền đại diện thân chủ của mình đưa ra các quan điểm để yêu cầu tòa án xem xét lại một phần bản án hoặc toàn bộ bản án. Luật sư có thể đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận bằng việc bổ sung chứng cứ vụ án nhằm mục đich chứng minh cho yêu cầu của bị cáo là có cơ sở.

Trong phiên tòa phúc thẩm, bị cáo có quyền thay đổi yêu cầu của mình. Nếu có căn cứ xác thực cho thấy cần thiết phải xem xét lại toàn bộ bản án thì bị cáo, luật sư đại diện có quyền yêu cầu tòa án xem xét lại toàn bộ vụ án. Nếu chỉ có cơ sở để xin giảm nhẹ mức hình phạt luật sư sẽ bào chữa để nhằm mục đích xin giảm nhẹ hình phạt. Dựa trên các tình tiết của vụ án luật sư và thân chủ phải có sự thống nhất để xem xét vụ án theo hướng nào để đảm bảo cho bị cáo quyền lợi tôt nhất.

Trong hoạt động TTHS còn có các bước khác ngoài các hoạt động tố tụng nêu trên, như hoạt động xem xét bản án đã có hiệu lực theo thủ tục Giám đốc thẩm hoặc Tái thẩm và hoạt động thi hành án PL.vai trò của luật sư trong các bước này không được PL quy định cụ thể, tuy nhiên luật sư có thể thay mặt thân chủ gửi các văn bản kiến nghị,tư vấn pháp lý cho thân chủ của mình về các quy định của pháp luật có liên quan( nếu có.)

Trong giai đoạn thi hành án luật sư có thể giúp thân chủ soạn thảo các văn bản kiến nghị, đơn thư xin giảm án, ân xá, tạm hoãn chấp hành hình phạt cũng như tham gia tư vấn cho thân chủ và thân nhân của thân chủ các QĐ của PL có liên quan …

Trên thực tiễn vai trò cũng như vị trí của luật sư đã được chú trọng hơn trong hoạt động TTHS. Tuy nhiên do chính sách pháp luật chưa hoàn thiện, cộng thêm nhận thức của người dân chưa thực sự tin tưởng vào luật sự trong tố tụng hình sự, Mặt khác do trình độ chuyên môn, tính chuyên nghiệp của một số ít luật sư còn hạn chế … dẫn đến việc đánh giá vị trí, vai trò của luật sư  trong hoạt động tố tụng hình sự chưa được đánh giá đúng

Chúng tôi với đội ngũ luật sư có trình độ khoa học pháp lý chuyên sâu,trình độ chuyên môn nghiệp vụ tốt, luôn bồi dưỡng kiến thức khoa học pháp lý sẽ phục vụ khách hàng tốt nhất, góp phần vào việc bảo vệ tốt nhất cho sự công bằng xã hội cũng như khẳng định vị trí và vai trò quan trọng của luật sư trong hoạt động tố tụng.