1. Bố mẹ vẫn còn sống, con đòi chia tài sản được không?

Câu hỏi:

Anh trai tôi lấy vợ được bố mẹ tôi cho một căn hộ chung cư. Tuy nhiên, do làm ăn thất bát, anh trai đã về đòi bố mẹ bán căn nhà ông bà đang ở để chia phần cho anh. Nhà tôi chỉ có 2 anh em, căn nhà bố mẹ tôi đang ở do ông bà đứng tên trên sổ đỏ, liệu anh trai tôi có quyền được làm như vậy không?

Trả lời:

Thứ nhất, căn cứ theo Điều 194 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về quyền định đoạt của chủ sở hữu: “Chủ sở hữu có quyền bán, trao đổi, tặng cho, cho vay, để thừa kế, từ bỏ quyền sở hữu, tiêu dùng, tiêu hủy hoặc thực hiện các hình thức định đoạt khác phù hợp với quy định của pháp luật đối với tài sản”.

Như vậy, bố mẹ của bạn vẫn đang còn sống ở trong căn nhà thuộc quyền sở hữu của bố mẹ bạn, nên bố mẹ bạn mới là chủ sở hữu và có quyền ngang nhau trong việc định đoạt tài sản này. Việc bố mẹ bạn cho ai hay bán căn nhà đi là quyền của bố mẹ bạn. Trừ trường hợp bố hoặc mẹ bạn quyết định việc tặng, cho hoặc bán đi một nửa phần tài sản của mình và cho anh trai của bạn.

Thứ hai, về việc đòi phân chia tài sản khi bố mẹ vẫn còn sống. Căn cứ theo khoản 1 Điều 611 Bộ luật Dân sự quy định về thời điểm mở thừa kế: “Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định tại khoản 2 Điều 71 của Bộ luật này”.

Như vậy, vì bố mẹ bạn vẫn còn sống nên anh trai bạn không có quyền can thiệp, định đoạt, yêu cầu đòi bán, cũng như chưa thể có cơ hội, điều kiện để có quyền hưởng phần tài sản là căn nhà mà bố mẹ bạn hiện đang ở, đang sở hữu.

2. Nhiều con nhưng bố mẹ chỉ thừa kế cho 1 người

Nhà có 4 người con nhưng khi được các con gợi ý chia số đất rộng 1.000m2 cho các con mỗi người một ít thì bố mẹ từ chối mà nói sẽ dành cho em út. Các con cho rằng như vậy cả tình và lý đều không đúng. Vậy trường hợp này pháp luật qui định thế nào?

Hỏi: Gia đình tôi có 4 anh em, trong đó người em út bị liệt hai chân đang ở với bố mẹ trên mảnh đất khoảng gần 1.000m2. Vừa qua, 3 anh em tôi bàn với bố mẹ chia cho mỗi người một ít đất, nhưng bố mẹ tôi tuyên bố rằng sẽ để lại mảnh đất đó cho người em út. Theo tôi được biết, 4 con đều được hưởng thừa kế như nhau, vì thế bố mẹ không thể quyết định cho riêng một người được.

Trả lời: Mảnh đất và nhà ở như chị nói trên là tài sản thuộc quyền sở hữu của bố mẹ chị. Do vậy, họ có đầy đủ quyền năng của chủ sở hữu, trong đó có quyền định đoạt tài sản. Điều 195 Bộ luật Dân sự quy định: “Quyền định đoạt là quyền chuyển giao quyền sở hữu tài sản hoặc từ bỏ quyền sở hữu đó”. Vì vậy, việc cho ai sử dụng mảnh đất và nhà ở là quyền của bố và mẹ chị.

Theo quy định của pháp luật thừa kế hiện hành, trường hợp bố mẹ chị mất không để lại di chúc hoặc có di chúc nhưng không hợp pháp,... thì di sản sẽ được phân chia theo pháp luật. Khi đó 4 anh em chị sẽ được hưởng quyền thừa kế ngang nhau.

Tuy nhiên, Bộ luật Dân sự cũng quy định “cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình” (Điều 631) nên bố và mẹ chị có thể lập di chúc để lại quyền sử dụng mảnh đất và nhà ở cho riêng một người.

Chị cũng cần chú ý là di chúc chung của bố mẹ chị phải được lập hợp pháp và chỉ có hiệu lực từ thời điểm người sau cùng chết hoặc tại thời điểm bố, mẹ chị cùng chết. Nếu bố và mẹ chị lập hai di chúc riêng rẽ, mỗi di chúc chỉ định đoạt 1/2 khối tài sản thuộc quyền sở hữu của người đó thì mỗi di chúc chỉ có hiệu lực từ thời điểm người để lại di chúc đó chết. Phần tài sản được định đoạt trong di chúc đó sẽ được chia cho người được hưởng di sản theo di chúc, phần còn lại vẫn do bố (hoặc mẹ) – người đang còn sống quản lý.

Theo quy định tại Điều 633, “thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết”, hiện tại, bố mẹ chị còn sống nên không ai có quyền hưởng di sản cũng như không có quyền can thiệp vào quyền định đoạt tài sản của ông bà.

3. Có thực hiện được di chúc chung khi 1 người còn sống?

Câu hỏi 1:

Ngay từ khi còn sống bố mẹ em đã viết di chúc chung và đã được công chứng. Trong di chúc ghi rõ bố mẹ để lại cho các con bao nhiêu và mỗi người được bao nhiêu phần. Di chúc có hiệu lực khi cả 2 bố mẹ mất. Nhưng này bố em đã mất còn mẹ em thì cũng đã già yêu nên muốn thực hiện luôn di chúc của 2 người. Khi hỏi cán bộ tư pháp huyện về việc thực hiện di chúc thì họ bảo là không thực hiện được khi mẹ em chưa mất. Vậy cho em hỏi liệu nhà em có thực hiện được di chúc không ? và nếu không thực hiện được khi mẹ em còn sống thì có cách nào để thực hiện được không ạ ?

Vấn đề bạn hỏi, chúng tôi trả lời như sau:

Điều 664 Bộ luật dân sự quy định : Sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc chung của vợ, chồng

1. Vợ, chồng có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc chung bất cứ lúc nào.

2. Khi vợ hoặc chồng muốn sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc chung thì phải được sự đồng ý của người kia; nếu một người đã chết thì người kia chỉ có thể sửa đổi, bổ sung di chúc liên quan đến phần tài sản của mình.

Điều 668: Hiệu lực pháp luật của di chúc chung của vợ, chồng

Di chúc chung của vợ, chồng có hiệu lực từ thời điểm người sau cùng chết hoặc tại thời điểm vợ, chồng cùng chết.

Như vậy, khi mẹ bạn còn sống thì không thể thực hiện luôn di chúc.

Để thực hiện việc chia đất luôn thì mẹ bạn có thể sửa đổi di chúc phần liên quan đến tài sản của mình với nội dung mẹ bạn sẽ không định đoạt phần tài sản của mình trong di chúc nữa. Sau đó mẹ bạn sẽ định đoạt phần tài sản của minh theo hình thức: chuyển nhượng, tặng cho.

Khi đó, phần tài sản của bố bạn sẽ được phân chia theo di chúc, còn phần tại sản của mẹ bạn sẽ được thực hiện theo hình thức mà mẹ bạn lựa chọn như đã nêu ở trên.

Tuy nhiên, do ý nguyện của mẹ bạn cũng không có gì thay đổi so với nội dung của di chúc nên để tránh phải thực hiện nhiều thủ tục thì không nên sửa đổi di chúc. Sau khi mẹ bạn mất thì tài sản của bố mẹ bạn sẽ được chia theo di chúc (nếu di chúc hợp pháp) Vấn đề bạn hỏi, chúng tôi trả lời như sau:

Điều 664 Bộ luật dân sự quy định : Sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc chung của vợ, chồng

1. Vợ, chồng có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc chung bất cứ lúc nào.

2. Khi vợ hoặc chồng muốn sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc chung thì phải được sự đồng ý của người kia; nếu một người đã chết thì người kia chỉ có thể sửa đổi, bổ sung di chúc liên quan đến phần tài sản của mình.

Điều 668: Hiệu lực pháp luật của di chúc chung của vợ, chồng

Di chúc chung của vợ, chồng có hiệu lực từ thời điểm người sau cùng chết hoặc tại thời điểm vợ, chồng cùng chết.

Như vậy, khi mẹ bạn còn sống thì không thể thực hiện luôn di chúc.

Để thực hiện việc chia đất luôn thì mẹ bạn có thể sửa đổi di chúc phần liên quan đến tài sản của mình với nội dung mẹ bạn sẽ không định đoạt phần tài sản của mình trong di chúc nữa. Sau đó mẹ bạn sẽ định đoạt phần tài sản của minh theo hình thức: chuyển nhượng, tặng cho.

Khi đó, phần tài sản của bố bạn sẽ được phân chia theo di chúc, còn phần tại sản của mẹ bạn sẽ được thực hiện theo hình thức mà mẹ bạn lựa chọn như đã nêu ở trên.

Tuy nhiên, do ý nguyện của mẹ bạn cũng không có gì thay đổi so với nội dung của di chúc nên để tránh phải thực hiện nhiều thủ tục thì không nên sửa đổi di chúc. Sau khi mẹ bạn mất thì tài sản của bố mẹ bạn sẽ được chia theo di chúc (nếu di chúc hợp pháp)

Luật sư Trần Minh Hùng chuyên gia tư vấn luật trên kênh HTV, VTV, THVL1, ANTV, SCTV1...

Chúng tôi là hãng luật tổng hợp nhiều đội ngũ luật sư giỏi, luật gia, thạc sỹ, chuyên viên, cộng tác viên có trình độ cao, năng lực chuyên môn cao, có kinh nghiệm, kiến thức hiểu biết rộng, kỹ năng tư vấn chuyên nghiệp, đặc biệt có trách nhiệm và đạo đức trong nghề nghiệp. Chúng tôi quan niệm Luật sư là nghề cao quý- cao quý vì nghề luật sư là nghề tìm công bằng và công lý cho xã hội. Luật sư bảo vệ cho những nạn nhân, tội phạm, và những người bị oan sai. Nghề luật sư là nghề rất nguy hiểm và khó khăn dù bào chữa, bảo vệ cho bất kỳ ai thì luật sư luôn gặp nguy hiểm vì sự thù hằn của bên đối lập. Do vậy để làm được luật sư thì phải có tâm, có đạo đức, có tài năng và phải đam mê nghề nghiệp, yêu nghề, chấp nhận có khăn, hy sinh và chấp nhận nguy hiểm. Nếu sợ nguy hiểm, sợ ảnh hưởng đến công việc, cuộc sống của mình và gia đình thì rất khó hành nghề luật sư đúng nghĩa. Niềm vui của luật sư là khi giải oan được cho thân chủ, giúp được cho thân chủ, đem lại công bằng, công lý cho thân chủ nhằm góp phần đem lại công bằng cho xã hội. 

 Luật sư Trần Minh Hùng Trưởng văn phòng Luật sư Gia Đình- Luật sư sáng lập luật sư Gia Đình có nhiều năm kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn được rất nhiều hãng truyền thông tin tưởng với nhiều năm và thường xuyên cố vấn pháp lý, tư vấn pháp luật trên các Kênh truyền hình uy tín như:  Đài Truyền hình TPHCM (HTV), Đài truyền hình Việt Nam (VTV), Đài truyền hình Vĩnh Long, Truyền hình Công an ANTV, SCTV, THQH, Tư vấn luật trên Đài tiếng nói Việt Nam, Đài truyền hình cáp VTC, Đài VOV Giao Thông, Đài tiếng nói Việt Nam, Đài phát thanh Kiên Giang, Truyền hình Quốc Hội, Báo Pháp luật TPHCM, Báo tuổi trẻ đời sống, Báo đời sống và pháp luật, Báo Dân trí, Báo Vnxpress, Báo công an nhân dân và các hãng báo chí trên cả nước... là luật sư được Trường Đại học luật TP.HCM mời làm giám khảo cho nhiều cuộc thi Phiên tòa giả định cấp trường ĐHL, Cấp Quốc Gia, học thuật với trường Cảnh sát nhân dân, Nhiều trường đại học uy tín và chuyên gia pháp luật cho các hãng truyền thông uy tín. Là Luật sư  bào chữa, tư vấn cho nhiều vụ án đỉnh điểm, quan trọng nổi tiếng trên cả nước được báo chí đưa tin, người dân quan tâm như vụ đại án Ngân hàng Navibank liên quan Huyền Như và Viettinbank, Vụ cướp 35 tỷ Long Thành - Dầu giây, Chống thi hành công vụ mùa Covid, các vụ Giết Người, Hiếp dâm, Dâm ô, Lừa Đảo, gây thương tích, tham ô, cố ý làm trái... và các vụ án khác về dân sự, kinh tế, thừa kế, đất đai, lao động, hành chính, doanh nghiệp.… luôn mang lại niềm tin cho khách hàng cũng như sự đóng góp tích cực sự công bằng, đi tìm công lý không biết mệt mỏi cho xã hội của luật sư chúng tôi.

Chúng tôi cùng tư vấn luật và cố vấn pháp lý cho nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước rất lâu năm.

Trân trọng cảm ơn.

ĐOÀN LUẬT SƯ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
VPLS GIA ĐÌNH (Luật sư Thành Phố)

Trụ sở: 402A Nguyễn Văn Luông, P.12, Q.6, Tp.HCM (Bên cạnh Công chứng số 7)

5/1 Nguyễn Du, Biên Hòa, Đồng Nai (đối diện tòa án Biên Hòa)

68/147 Trần Quang Khải, Tân Định, quận 1, TP.HCM

Điện thoại: 028-38779958; Fax: 08-38779958

Luật sư Trần Minh Hùng: 0972 238006

Email: luatsuthanhpho@gmail.com

http://www.luatsugiadinh.net. vn

http://www.luatsuthanhpho.com