1.      Thưa ông/bà qua phóng sự vừa rồi ông bà có nhận định gì về thực trạng mua bán dâm ở nước ta?

Nhu cầu mua dâm và bán dâm trong xã hội là rất lớn, lợi dụng nhu cầu này mà các đối tượng đã thực hiện hành vi môi giới mại dâm, chứa mại dâm để hưởng lợi, làm giàu trên thân xác của người khác. Hoạt động mại dâm gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực cho xã hội: có thể làm tan vỡ hạnh phúc gia đình, làm truyền nhiễm các bệnh xã hội, dễ phát sinh hoạt động mua bán người, bóc lột tình dục, xâm phạm quyền con người...Thực tế, công tác đấu tranh với hoạt động mại dâm là một quá trình lâu dài, khó khăn, phức tạp. Khi Việt Nam chưa thừa nhận mại dâm là một hoạt động kinh doanh hợp pháp, việc kiểm soát hoạt động mua bán dâm cũng sẽ gặp những khó khăn, phức tạp hơn. Bởi vậy, việc đấu tranh với các nguyên nhân điều kiện thực hiện hành vi mua bán dâm là rất cần thiết, việc xử lý với các đối tượng môi giới mại dâm, chứa mại dâm quyết liệt sẽ góp phần kiểm soát được tình hình tội phạm về tệ nạn xã hội nói chung, về mại dâm nói riêng.

Bên cạnh đó, việc thành lập các hội nhóm kín trên mạng xã hội rất dễ dàng, nhanh chóng trong đó các hội nhóm mua bán mại dâm. Thời gian gần đây trào lưu sugar baby và sugar daddy cũng là thời cơ, cơ hội cho các đối tượng thực hiện hành vi môi giới mại dâm. Trào lưu này được du nhập từ nước ngoài và biến tướng trở thành hoạt động mua bán mại dâm mới, khiến hoạt động mại dâm trở nên nở rộ, phổ biến hơn, đặc biệt là hoạt động mại dâm lan đến môi trường giáo dục, các bạn trẻ có học thức, có trình độ hiểu biết xã hội cũng tham gia vào hoạt động này. Do đó, để đấu tranh với nạn mại dâm nói chung phải xử lý đối với các đối tượng môi giới mại dâm nói riêng phải thực hiện nhiều giải pháp trong đó có giải pháp về chính sách pháp luật, về việc làm, nâng cao đạo đức xã hội, tăng cường công tác quản lý trên không gian mạng để kịp thời phát hiện, xử lý đối với các trường hợp vi phạm.

2.      Có thể thấy, cứ phá đường dây này thì lại xuất hiện dường dây khác và ngày càng tinh vi hơn. Theo ông bà, các yếu tố nào khiến cho vấn nạn này ngày càng gia tăng, hay cũng chính là câu hỏi chủ đề của Tọa đàm hôm nay ạ?

Tệ nạn mại dâm có nguyên nhân cả nhu cầu tình dục và nhu cầu tài sản, vật chất. Hành vi quan hệ tình dục trong trường hợp mại dâm không xuất phát từ nhu cầu tình cảm, tình yêu mà là sự đổi chác, hưởng lạc, sa đọa về đạo đức con người. Thực tiễn cho thấy những người mua dâm, bán dâm để thỏa mãn nhu cầu tình dục trong hoàn cảnh thiếu thốn tình cảm, thiếu thốn tình dục không nhiều mà phần lớn là do thói quen hưởng lạc, lối sống buông thả, hưởng lạc, đồi trụy... Bởi vậy, hoạt động mại dâm còn diễn ra bất kể việc nhà nước có thừa nhận nó hay không.

3.       Hệ lụy của vấn nạn này ảnh hưởng như thế nào cho gia đình và xã hội?

Thực tế cho thấy có sự móc nối chặt chẽ giữa mại dâm với buôn ma túy và các dạng tội phạm khác, đặc biệt là cướp tài sản, buôn người và rửa tiền; Những giá trị thiêng liêng và khuôn khổ đạo đức dần bị mất đi; Xúc phạm đến lòng tự tôn dân tộc, gây hoen ố hình ảnh văn hóa quốc gia; Mại dâm là hành vi chà đạp lên phẩm giá con người; Tốn kém chi phí, nguồn lực cho công tác đấu tranh phòng chống tệ nạn xã hội, tệ nạn mại dâm.

Có thể thấy, tệ nạn mại dâm đe dọa trực tiếp đến bản thân và gia đình của người tham gia, ảnh hưởng tới cuộc sống bình yên của nhân dân và sự phát triển của xã hội. Tệ nạn mại dâm là tiền đề, là nguyên nhân chính dẫn tới các hành vi vi phạm pháp luật và tội phạm khác, kéo theo rất nhiều hệ lụy cho gia đình và xã hội. Vì vậy rất cần những giải pháp đồng bộ, sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành, địa phương để hạn chế thấp nhất hoạt động và phát sinh thêm tệ nạn mại dâm , góp phần bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn.

4.      Pháp luật Việt Nam quy định như thế nào về loại tôi phạm này thưa ông/bà?

Tại Việt Nam thì hành vi mua dâm, bán dâm không bị coi là tội phạm trừ trường hợp mua dâm người chưa thành niên. Hành vi bán dâm không được xem là gây hậu quả nặng nề, hay nói đúng hơn là không nguy hiểm cho xã hội đến mức phải xử lý hình sự. Vì thế, Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi năm 2017 đã không xem hành mua, bán dâm là tội phạm (trừ trường hợp thực hiện hành vi bán dâm để cố ý lây truyền HIV cho người khác). Việc xử lý hành vi mua, bán dâm căn cứ theo Pháp lệnh phòng, chống mại dâm 2003 và Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy, chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình.

Theo pháp lệnh phòng, chống mại dâm 2003 thì bán dâm là hành vi giao cấu của một người với người khác để được trả tiền hoặc lợi ích vật chất khác. Mua dâm là hành vi của người dùng tiền hoặc lợi ích vật chất khác trả cho người bán dâm để được giao cấu. Mại dâm là hành vi mua dâm, bán dâm. Theo Pháp lệnh này thì các hành vi bị nghiêm cấm bao gồm: Mua dâm; Bán dâm; Chứa mại dâm; Tổ chức hoạt động mại dâm; Cưỡng bức bán dâm; Môi giới mại dâm; Bảo kê mại dâm; Lợi dụng kinh doanh dịch vụ để hoạt động mại dâm; Các hành vi khác liên quan đến hoạt động mại dâm như những hành vi tiếp tay, che giấu, dung túng để tạo điều kiện, khuyến khích các hoạt động mại dâm.

Người mua dâm tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử phạt hành chính bằng hình thức cảnh cáo hoặc phạt tiền. Người mua dâm người chưa thành niên hoặc biết mình bị nhiễm HIV mà cố ý lây truyền bệnh cho người khác thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Về xử phạt hành chính: Điều 24, 25, 26  Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy, chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình quy định như sau:

Điều 24. Hành vi mua dâm

1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi mua dâm.

2. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng trong trường hợp mua dâm từ 02 người trở lên cùng một lúc.

3. Hình thức xử phạt bổ sung:

Tịch thu tang vật vi phạm hành chính đối với hành vi quy định tại các khoản 1 và 2 Điều này.

Điều 25. Hành vi bán dâm

1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi bán dâm.

2. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng trong trường hợp bán dâm cho 02 người trở lên cùng một lúc.

3. Hình thức xử phạt bổ sung:

a) Tịch thu tang vật vi phạm hành chính đối với hành vi quy định tại các khoản 1 và 2 Điều này;

b) Trục xuất người nước ngoài có hành vi vi phạm hành chính quy định tại các khoản 1 và 2 Điều này.

4. Biện pháp khắc phục hậu quả:

Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm quy định tại các khoản 1 và 2 Điều này.

Điều 26. Hành vi khác có liên quan đến mua dâm, bán dâm

1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi mua, bán khiêu dâm, kích dục.

2. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi che giấu, bảo kê cho các hành vi mua dâm, bán dâm.

3. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi giúp sức, lôi kéo, xúi giục, ép buộc hoặc cưỡng bức người khác mua dâm, bán dâm.

4. Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

a) Dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực để bảo vệ, duy trì hoạt động mua dâm, bán dâm;

b) Góp tiền, tài sản để sử dụng vào mục đích hoạt động mua dâm, bán dâm;

c) Môi giới mua dâm, bán dâm.

5. Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng đối với một trong những hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn, uy tín để bảo vệ, duy trì hoạt động mua dâm, bán dâm.

6. Biện pháp khắc phục hậu quả:

Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4 và 5 Điều này.

Về trách nhiệm hình sự:

Nếu người bán dâm, mua dâm biết mình bị nhiễm HIV mà cố ý lây truyền bệnh cho người khác thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Lây truyền HIV cho người khác" theo Điều 148 BLHS 2015 với mức phạt tù cao nhất có thể lên đến 7 năm tù.

Còn với đối tượng môi giới mại dâm, đây là hành vi làm trung gian cho hoạt động mua, bán dâm. Hành vi này không chỉ trực tiếp xâm phạm đến trật tự công cộng, mà còn trái với các quy chuẩn đạo đức, nếp sống văn minh và thuần phong mỹ tục của dân tộc. Nếu đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, đối tượng thực hiện hành vi môi giới mại dâm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Môi giới mại dâm" theo Điều 328 BLHS 2015. Theo đó, người nào làm trung gian dụ dỗ, dẫn dắt để người khác thực hiện việc mua dâm, bán dâm, thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Trong đó:

+ Phạm tội thuộc một trong các trường hợp: Đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi; Có tổ chức; Có tính chất chuyên nghiệp; Đối với 2 người trở lên… thì bị phạt tù từ 3-7 năm.

+ Phạm tội đối với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi hoặc thu lợi bất chính 500 triệu đồng trở lên thì bị phạt tù từ 7-15 năm. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 đến 50 triệu đồng.

5.      Theo ông/ bà, cần có giải pháp gì đề ngăn chặn thực trạng này?

Hiện nay, mại dâm là vấn đề nhức nhối ở Việt Nam cũng như ở nhiều quốc gia trên thế giới. Mỗi nước có những quy định nghiêm ngặt đối với hành vi mua, bán dâm. Hành vi mua, bán dâm bị cấm ở nhiều quốc gia trên thế giới. Luật pháp mỗi nước có những quy định và mức xử phạt khác nhau. Trong đó, nhiều nước áp dụng hình phạt tiền, phạt tù đối với người mua dâm nặng hơn người bán dâm. Song mức phạt vi phạm hành chính ở Việt Nam hiện nay được nhiều người đánh giá là thấp, không có tính răn đe, không có tính áp dụng. Nhiều quan điểm cho rằng cần phải công khai danh tính người mua, bán dâm; thông báo về cơ quan, đơn vị làm việc, xã phường, nơi cư trú đối với người mua bán dâm như là một biện pháp xử lý nhằm nâng cao ý thức pháp luật của những đối tượng này; bởi danh dự, nhân phẩm vẫn là tài sản quý giá nhất của con người, xử phạt tiền là không đủ răn đe. Ví dụ tại Mỹ, hoạt động mại dâm bị cấm ở đa số các tiểu bang, trừ tiểu bang Nevada; những người tham gia vào hành vi mua bán dâm bị cảnh sát bắt quả tang sẽ bị coi là tội phạm; khi ấy, thông tin cá nhân của họ có thể được công khai với báo giới và truyền thông. Tuy nhiên, để xem xét có nên áp dụng hình thức này tại nước ta hay không theo tôi cơ quan chức năng cần phải nghiên cứu, xem xét đảm việc xử lý hiệu quả, đảm bảo quyền công dân cũng như tính thống nhất trong hệ thống pháp luật. Còn đối với mức phạt tiền thì có thể xem xét tăng lên.

Ngoài ra, để phòng, chống mại dâm có hiệu quả cần tập trung một số giải pháp:

- Tăng cường thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng chống mại dâm nhằm nâng cao nhận thức về trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức và cộng đồng, làm cho mọi người cùng tích cực tham gia phòng ngừa, ngăn chặn mại dâm, chống kỳ thị, phân biệt đối xử với người bán dâm, tạo cơ hội cho họ thay đổi công việc.

- Quản lý về an ninh, trật tự: Một trong những biện pháp phòng ngừa hữu hiệu nhằm hạn chế, tiến tới loại trừ nguyên nhân và điều kiện dẫn đến mại dâm chính là tăng cường công tác quản lý về an ninh, trật tự không chỉ trong nội địa mà cả khu vực biên giới, cửa khẩu và trên biển. Theo dõi chặt chẽ nhân khẩu, hộ khẩu ở địa bàn dân cư thông qua công tác hộ tịch, hộ khẩu; tăng cường kiểm tra nhân khẩu ở địa bàn; giám sát chặt chẽ sự biến động dân cư trên địa bàn thông qua chế độ đăng ký tạm trú, tạm vắng; giám sát chặt chẽ các đối tượng có tiền án, tiền sự và các đối tượng có nghi vấn khác trên địa bàn.

- Quản lý chặt chẽ các hoạt động kinh doanh dịch vụ nhằm phòng ngừa việc lợi dụng các hoạt động này để tổ chức mại dâm, đồng thời, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đối với các hoạt động này để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi mua- bán dâm, bạo lực, xâm phạm các quyền cơ bản của người bán dâm tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ.

- Lồng ghép với các chương trình phát triển kinh tế-xã hội, chương trình phòng, chống tội phạm, góp phần hạn chế, tiến tới loại trừ nguyên nhân và điều kiện của tình trạng mại dâm; cần xác định việc giải quyết vấn đề mại dâm là một trong những mục tiêu ưu tiên của các chương trình phát triển kinh tế-xã hội (chương trình xóa đói, giảm nghèo, hỗ trợ tín dụng cho các hộ gia đình khó khăn để phát triển kinh tế, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, chương trình phòng, chống tội phạm).