Thời hạn giải quyết tranh chấp đất đai tại tòa án được quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Tuy nhiên, thời gian này có thể bị kéo dài vì nhiều lý do khác nhau. Điều này gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Bài viết dưới đây sẽ phân tích các các thời gian giải quyết tranh chấp đất đai tại Tòa án cũng như hướng xử lý khi Tòa án kéo dài thời hạn giải quyết theo quy định pháp luật.

Thời hạn giải quyết tranh chấp đất đai tại Tòa án theo quy định

Thời hạn giải quyết tranh chấp đất đai tại Tòa án không được quy định cụ thể. Việc xác định thời gian này căn cứ trên thủ tục giải quyết vụ án theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự (BLTTDS) 2015.

Một số khoảng thời gian giải quyết tranh chấp nói chung và tranh chấp đất đai nói riêng tại Tòa án như:

• Thủ tục nhận và xử lý đơn khởi kiện (Điều 191 BLTTDS 2015).

Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đơn khởi kiện, Chánh án Tòa án phân công một Thẩm phán xem xét đơn khởi kiện.

Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày được phân công, Thẩm phán phải xem xét đơn khởi kiện.

• Nộp tạm ứng án phí và thụ lý vụ án

Trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày nhận được giấy báo của Tòa án về việc nộp tiền tạm ứng án phí, người khởi kiện phải nộp tiền tạm ứng án phí và nộp cho Tòa án biên lai thu tiền tạm ứng án phí. Thẩm phán thụ lý vụ án khi người khởi kiện nộp cho Tòa án biên lai thu tiền tạm ứng án phí. (Điều 195 BLTTDS 2015).

• Thời hạn chuẩn bị xét xử

Thời hạn chuẩn bị xét xử đối với tranh chấp đất đai là 04 tháng kể từ ngày thụ lý. Trường hợp vụ án có tính chất phức tạp hoặc do sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan thì Chánh án Tòa án có thể quyết định gia hạn thời hạn chuẩn bị xét xử nhưng không quá 02 tháng. (Điều 203 BLTTDS 2015).

• Thời hạn mở phiên tòa xét xử

Trong thời hạn 01 tháng, kể từ ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa án phải mở phiên tòa; trường hợp có lý do chính đáng thì thời hạn này là 02 tháng. (khoản 4 Điều 203 BLTTDS 2015).

Như vậy, thời gian giải quyết tranh chấp đất đai tại Tòa án theo quy định có thể kéo dài từ 06 tháng đến 12 tháng.

Làm gì khi Tòa án kéo dài thời gian giải quyết tranh chấp đất đai trái luật?

Theo quy định BLTTDS 2015 thì thời gian giải quyết tranh chấp đất đai thường kéo dài từ 06-12 tháng. Tuy nhiên, trên thực tế, thời gian này có thể tính bằng năm (thường là 1-3 năm) do nhiều yếu tố tác động như:

• Thẩm phán yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện.
• Trả lại đơn khởi kiện không đúng quy định pháp luật.
• Kéo dài thời hạn chuẩn bị xét xử.
• Vụ án bị tạm đình chỉ giải quyết sau đó mới tiếp tục được giải quyết.
• Phiên tòa bị hoãn theo quy định pháp luật.
• Có kháng cáo, kháng nghị làm vụ án phải tiếp tục xét xử theo thủ tục phúc thẩm.

Trong trường hợp việc kéo dài thời gian giải quyết tranh chấp đất đai của Tòa án nêu trên là trái pháp luật, đương sự có thể khiếu nại về hành vi vi phạm pháp luật. Cụ thể:

Khiếu nại về việc trả lại đơn khởi kiện trái pháp luật

Đối với việc trả lại đơn khởi kiện, việc khiếu nại được thực hiện theo quy định tại Điều 194 BLTTDS 2015 như sau:ao động & Việc làm

• Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được văn bản trả lại đơn khởi kiện, người khởi kiện có quyền khiếu nại với Tòa án đã trả lại đơn khởi kiện.
• Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày được phân công, Thẩm phán phải mở phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị.
• Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định trả lời khiếu nại về việc trả lại đơn khởi kiện của Thẩm phán, người khởi kiện có quyền khiếu nại với Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp xem xét, giải quyết.
• Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được khiếu nại về việc trả lại đơn khởi kiện, Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp phải giải quyết khiếu nại. Quyết định giải quyết khiếu nại, kiến nghị của Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp có hiệu lực thi hành
• Trường hợp có căn cứ xác định quyết định giải quyết của Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp có vi phạm pháp luật thì trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định, đương sự có quyền khiếu nại với Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao nếu quyết định bị khiếu nại là của Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh hoặc với Chánh án Tòa án nhân dân tối cao nếu quyết định bị khiếu nại là của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao. Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được khiếu nại của đương sự thì Chánh án phải giải quyết. Quyết định của Chánh án là quyết định cuối cùng.

Khiếu nại hành vi vi phạm pháp luật khác để kéo dài thời gian giải quyết của Tòa án

Theo khoản 1 Điều 499 BLTTDS 2015: “Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền khiếu nại quyết định, hành vi trong tố tụng dân sự của cơ quan, người tiến hành tố tụng dân sự khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình.“

Như vậy, khi có căn cứ cho rằng các quyết định, hành vi của Tòa án nhằm kéo dài thời gian giải quyết tranh chấp đất đai là trái luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đương sự có quyền khiếu nại. Thủ tục khiếu nại thực hiện như sau:

• Thời hiệu khiếu nại là 15 ngày, kể từ ngày người khiếu nại nhận được hoặc biết được quyết định, hành vi tố tụng mà người đó cho rằng có vi phạm pháp luật. (Điều 502 BLTTDS 2015).
• Việc khiếu nại phải được thực hiện bằng đơn. Trong đơn khiếu nại phải ghi rõ ngày, tháng, năm; họ, tên, địa chỉ của người khiếu nại; nội dung, lý do khiếu nại, yêu cầu của người khiếu nại, có chữ ký hoặc điểm chỉ của người khiếu nại. (Điều 503 BLTTDS 2015).

• Thẩm quyền giải quyết khiếu nại theo Điều 504 BLTTDS 2015 là:

  • Khiếu nại quyết định, hành vi của người tiến hành tố tụng là Thẩm phán, Phó Chánh án, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án, Hội thẩm nhân dân do Chánh án Tòa án đang giải quyết vụ việc dân sự có thẩm quyền giải quyết.

  • Đối với khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của Chánh án Tòa án thì Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp có thẩm quyền giải quyết.

  • Khiếu nại quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu của Chánh án Tòa án (Khiếu nại lần hai) do Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp giải quyết.
• Thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu là 15 ngày, kể từ ngày Tòa án nhận được khiếu nại. Trường hợp cần thiết, đối với vụ việc có tính chất phức tạp thì thời hạn giải quyết khiếu nại có thể được kéo dài nhưng không quá 15 ngày, kể từ ngày hết thời hạn giải quyết khiếu nại.
• Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người khiếu nại nhận được quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu, nếu không đồng ý với quyết định đó thì có quyền khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai. Quyết định giải quyết khiếu nại lần hai có hiệu lực thi hành ngay. (Điều 507 BLTTDS 2015).