Trả lời:

Điều 654 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định:

“Con riêng và bố dượng, mẹ kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thì được thừa kế di sản của nhau và còn được thừa kế di sản theo quy định tại Điều 652 và Điều 653 của Bộ luật này”.

Điều 652 Bộ luật dân sự năm 2015 quy định:

“Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cùng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt dược hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống”.

Đối chiếu với câu hỏi, do A có quan hệ nuôi dưỡng, chăm sóc B như mẹ con nên khi A chết các con của B được hưởng thừa kế thế vị. 

Luật sư Gia Đình giải thích chi tiết hơn như sau:

Thừa kế là chế định được quy định tại Bộ luật Dân sự theo đó thừa kế là quyền của cá nhân muốn để lại di chúc để định đoạt tài sản của mình, để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật, hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật. Việc thừa kế thế vị có được áp dụng với người có quan hệ nuôi dưỡng chăm sóc như bố, mẹ và con không?

1. Thừa kế thế vị là gì?

- Thừa kế thế vị được quy định tại Điều 652 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì thừa kế thế vị sẽ xuất hiện trong trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống, nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.

- Thừa kế thế vị được hiểu đơn giản hơn là việc các con (cháu, chắt) được thay vào vị trí của bố hoặc mẹ (ông hoặc bà) để hưởng di sản của ông, bà (hoặc cụ) trong trường hợp bố hoặc mẹ (ông hoặc bà) chết trước hoặc chết cùng ông, bà (hoặc cụ). 

Ví dụ: Ông A có vợ và 2 người con trai là B và C trong đó B có 2 người con còn sống, C có một người con còn sống. Do không may gặp phải tai nạn giao thông cả ông A, anh B và anh C đều mất. Khi này hàng thừa kế của ông A sẽ gồm vợ ông A, 02 người con của anh B và 01 người con của anh C (con thế vị cho bố để hưởng di sản của ông).

- Điều kiện phát sinh thừa kế thế vị:

+ Người được thế vị phải là người con có đủ điều kiện hưởng thừa kế của người đã chết, trong đó có con đẻ, con nuôi là một trong những đối tượng ưu tiên khi hưởng thừa kế. Nhưng nếu họ mắc vào một trong các trường hợp sau thì sẽ không được nhận thừa kế và người thừa kế thế vị của họ cũng không được hưởng di sản thừa kế:

• Ngược đãi, hành hạ làm người để lại di sản bị chết hoặc tổn hại sức khỏe hoặc xúc phạm đến nhân phẩm, danh dự đã bị kết án.
• Không thực hiện việc nuôi dưỡng đối với người để lại di sản đúng với nghĩa vụ mà người con phải thực hiện.
• Cố ý thực hiện hành vi nhằm giết người thừa kế khác để hưởng di sản.
• Có những hành vi làm cho người để lại di chúc không lập được di chúc hoặc làm di chúc không đúng ý chí của người để lại di sản nhằm hưởng di sản của họ.

- Người thế vị phải là người đời sau có quan hệ dòng máu trực hệ với người được thế vị (phải là con đẻ, cháu ruột). Vì theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 con nuôi và cha mẹ nuôi là những người thừa kế của nhau. Nhưng nếu là thế vị của những người được người con, con nuôi này nhận nuôi lại chưa có cơ sở pháp lý nào thừa nhận, con nuôi của con đơn giản là không thể đương nhiên trở thành cháu của cha, mẹ người đó.

- Người được thế vị phải là người chết trước hoặc cùng lúc với người để lại di sản thừa kế. Thừa kế thế vị chỉ đặt ra khi hàng thừa kế thứ nhất của người đã chết còn có những người khác còn sống. Vì nếu những người trong hàng thừa kế thứ nhất không ai còn sống mà người chết không để lại di chúc thì những người ở hàng thừa kế thứ hai sẽ được hưởng.

2. Con nuôi có được hưởng thừa kế thế vị không?