Như tin đã đưa, chiều 5/6, tại diễn đàn Quốc hội, nói về vấn đề bồi thường vụ án oan của ông Nguyễn Thanh Chấn (thôn Me, xã Nghĩa Trung, Việt Yên, Bắc Giang), Chánh án TAND Tối cao Trương Hòa Bình cho biết, ông Chấn đã đồng ý với mức bồi thường 7,2 tỷ đồng. TAND Tối cao đang làm các thủ tục để bồi thường khoản tiền trên cho ông Chấn.
Vấn đề này đã thu hút đông đảo sự quan tâm, chú ý của dư luận, đặc biệt ở khía cạnh: Số tiền đền bù oan sai ấy sẽ được lấy từ đâu để chi trả cho ông Chấn?
Để giải đáp câu hỏi này, PV đã có cuộc trao đổi với luật sư Trần Minh Hùng - Giám đốc Hãng luật Gia đình - Đoàn luật sư TP HCM.
Luật sư Trần Minh Hùng
Về vụ án oan Nguyễn Thanh Chấn, ông Chấn đã chấp nhận nhận số tiền đền bù là 7,2 tỷ đồng. Ý kiến của luật sư như thế nào trong vấn đề trên?
Luật sư Trần Minh Hùng: Tôi và mọi người đều cảm thấy vui thấy thành quả của ông Chấn. Dù số tiền 7,2 tỷ không phải là xứng và bù đắp nổi với những mất mát của ông Chấn nhưng qua sự việc đó cho thấy sự thật và công lý đã được làm sáng tỏ. Bên nào có lỗi phải chịu trách nhiệm, bên không có lỗi được bồi thường và minh oan theo quy định.
Tôi cũng thấy về phía cơ quan nhà nước đã tự nhận thấy trách nhiệm của mình và đã thương lượng được với ông Chấn số tiền bồi thường. Như vậy, đây là một tin tốt và có lợi cho phía cơ quan nhà nước và phía ông Chấn.
Ông Chấn ngày được tạm đình chỉ thi hành án ngày 4/11/2013. Ảnh: Pháp luật xã hội
Luật sư đánh giá thế nào về số tiền bồi thường trên? Theo luật sư, số tiền trên liệu đã xứng đáng cho 10 năm tù oan của ông Chấn?
Luật sư Trần Minh Hùng: Mọi người đều cảm thông trước nỗi đau mà ông Chấn phải chịu suốt bao năm qua. Nỗi đau ở đây không những là về thể xác, sức khoẻ về vấn đề một ngày tù bằng nghìn thu ở ngoài mà còn là nỗi đau về tinh thần, danh dự, nhân phẩm của con người. Đó là những tổn thương nghiêm trọng không có gì có thể bù đắp và thay thế khi bị xử oan.
Việc bồi thường 7,2 tỷ là do ông Chấn và Toà án tự thương lượng được. Đối với riêng cá nhân tôi, mức bồi thường này không phải là cao và không thể bù đắp hết những nỗi đau và mất mát mà ông Chấn và gia đình người thân ông ấy phải chịu suốt bao năm qua về tinh thần cũng như vật chất.
Tuy nhiên, việc đạt được thoả thuận bồi thường này đã cho thấy có tín hiệu tốt từ việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã biết nhận sai lỗi của mình để chấp nhận bồi thường thiệt hại cho ông Chấn theo quy định pháp luật hiện hành và ông Chấn cũng không phải khởi kiện để yêu cầu bồi thường.
Tôi cho rằng đây là một niềm vui an ủi cho ông Chấn và đó là sự thắng lợi của ông Chấn và những người thân trong gia đình ông bao năm miệt mài đi đòi sự thật, công lý. Sự cố gắng đó đã được đến đáp xứng đáng.
Số tiền đó, theo quy định của pháp luật sẽ được lấy từ đâu, thưa luật sư?
Luật sư Trần Minh Hùng: Theo quy định tại Điều 52 Luật trách nhiệm bồi thường của nhà nước quy định về Kinh phí bồi thường như sau:
- Trường hợp cơ quan trung ương có trách nhiệm bồi thường thì kinh phí bồi thường được bảo đảm từ ngân sách trung ương.
- Trường hợp cơ quan địa phương có trách nhiệm bồi thường thì kinh phí bồi thường được bảo đảm từ ngân sách địa phương.
Theo quy đinh trên thì kinh phí bồi thường là từ ngân sách trung ương và địa phương.
Như vậy, có phần tiền từ thuế của dân. Đây là điều bất hợp lý vì người dân không có lỗi trong việc gây ra án oan sai những vẫn phải gián tiếp phải chịu hậu quả từ hành vi sai phạm của Cơ quan tiên hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, của người thi hành công vụ.
Tại Khoản 2, điều 10 và Điều 56 Luật bồi thường của nhà nước quy định như sau:
“Hoàn trả cho ngân sách nhà nước một khoản tiền mà Nhà nước đã bồi thường cho người bị thiệt hại theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Người thi hành công vụ có lỗi gây ra thiệt hại có nghĩa vụ hoàn trả cho ngân sách nhà nước một khoản tiền mà Nhà nước đã bồi thường cho người bị thiệt hại theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Người thi hành công vụ ngoài việc phải hoàn trả khoản tiền quy định tại khoản 1 Điều này thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm còn phải bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật”.
Căn cứ theo quy định này thì Người thi hành công vụ có lỗi gây ra thiệt hại chỉ có nghĩa vụ hoàn trả cho ngân sách nhà nước một khoản tiền mà Nhà nước đã bồi thường cho người bị thiệt hại theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Như vậy, họ chỉ có nghĩa vụ hoàn trả một khoản tiền chứ không phải trả tất cả các khoản tiền mà nhà nước đã bồi thường cho người bị thiệt hại.
Căn cứ để xác minh mức hoàn trả là: Mức độ lỗi của người thi hành công vụ, Mức độ thiệt hại đã gây ra, Điều kiện kinh tế của người thi hành công vụ. Trường hợp nhiều người thi hành công vụ gây ra thiệt hại thì những người đó có nghĩa vụ liên đới hoàn trả; cơ quan có trách nhiệm bồi thường chủ trì, phối hợp với các cơ quan quản lý những người thi hành công vụ gây ra thiệt hại thống nhất xác định mức hoàn trả cho từng cá nhân có nghĩa vụ hoàn trả.
Theo tôi, cần hoàn thiện và sửa đổi Luật trách nhiệm bồi thường của nhà nước hiện hành và các văn bản liên quan theo hướng Người thi hành công vụ có lỗi gây ra thiệt hại có nghĩa vụ hoàn trả cho ngân sách nhà nước toàn bộ các khoản tiền mà Nhà nước đã bồi thường cho người bị thiệt hại theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền chứ không thể chỉ hoàn trả một phần theo như quy định pháp luật hiện hành.
Ngoài ra cần xử lý nghiêm minh những hành vi vi phạm của người thi hành công vụ khi có lỗi gây thiệt hại, oan sai… và nếu có dấu hiệu hình sự thì cần truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật, không bao che và xử lý thiếu minh bạch, không khách quan.
Ông Nguyễn Thanh Chấn
Theo Luật trách nhiệm bồi thường của nhà nước thì ông Chấn có quyền yêu cầu bồi thường theo luật. Ông Chấn phải có nghĩa vụ chứng minh những tổn thất mà ông phải chịu. Đây là điều rất khó khăn cho ông vì những tổn thất về danh sự, sức khoẻ, thu nhập, tinh thần rất khó để chứng minh và định giá.
Tuy nhiên, như tôi đã nói, việc Toà án và ông Chấn đã tự thoả thuận thương lượng được số tiền bồi thường là việc làm có lợi cho đôi bên, đáng ghi nhận.
Theo quy định pháp luật thuế thu nhập cá nhân thì số tiền ông Chấn được bồi thường không phải đóng thuế thu nhập cá nhân.
Vì theo quy định của Điều 3 Luật thuế TNCN và điều 3 Nghị định 65/2013.NĐ-CP thì thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân là thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công, từ đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn, bất động sản, trúng thưởng, bản quyền, nhượng quyền thương mại, thừa kế, nhận quà tặng.
Và tại điều 4 quy định về thu nhập được miễn thuế: đó là thu nhập bồi thường hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ, tiền bồi thường tai nạn lao động, khoản tiền bồi thường nhà nước và các khoản bồi thường khác theo quy định pháp luật.
Xin chân thành cảm ơn luật sư!
Nguồn: Báo tin tức Việt Nam
