Các căn cứ pháp lý và thay đổi quan trọng trong luật hình sự

• Hiến pháp năm 2013;
• Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017);
• Bộ luật tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung 2017, 2025);
• Luật Luật sư năm 2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2012);
• Luật Tổ chức Tòa án nhân dân (sửa đổi, bổ sung năm 2025) – quy định mô hình Tòa án nhân dân khu vực;
• Thông tư số 11/2025/TT-BCA ngày 27/02/2025 của Bộ Công an quy định về tổ chức, bộ máy, thẩm quyền điều tra hình sự khi không tổ chức Công an cấp huyện;
• Thông tư liên tịch số 02/2025/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC ngày 27/02/2025 về phối hợp tố tụng hình sự khi không tổ chức Công an cấp huyện;
• Bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam;
• Các văn bản pháp luật khác có liên quan.

Lưu ý cập nhật quan trọng năm 2025 – 2026:

Kể từ ngày 01/3/2025, Bộ Công an không còn tổ chức Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện; toàn bộ thẩm quyền tiếp nhận tin báo, khởi tố, điều tra trước đây thuộc cấp huyện nay do Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh đảm nhiệm (Công an cấp xã vẫn tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm ban đầu).

Tiếp đó, từ ngày 01/7/2025, mô hình tổ chức Tòa án nhân dân cũng thay đổi: không còn Tòa án nhân dân cấp huyện, thay bằng Tòa án nhân dân khu vực xét xử sơ thẩm; Viện kiểm sát nhân dân khu vực thực hành quyền công tố tương ứng. Đây là hai thay đổi lớn ảnh hưởng trực tiếp đến nơi tiếp nhận hồ sơ, nơi luật sư đăng ký bào chữa và nơi diễn ra phiên tòa, người dân và luật sư cần cập nhật để tránh nộp hồ sơ sai nơi.

Luật sư bào chữa hình sự là ai?

Luật sư bào chữa hình sự là luật sư có đủ tiêu chuẩn hành nghề theo quy định của Luật Luật sư, được người bị buộc tội (hoặc người thân thích, người đại diện hợp pháp) mời, hoặc được cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng chỉ định, để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người bị buộc tội trong vụ án hình sự. Luật sư bào chữa có thể tham gia xuyên suốt các giai đoạn tố tụng: tiền tố tụng (tiếp nhận tin báo, tố giác), khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và cả giai đoạn thi hành án, kháng cáo, giám đốc thẩm, tái thẩm khi cần thiết.

Quyền được bào chữa của người bị buộc tội

Khoản 4 Điều 31 Hiến pháp năm 2013 quy định người bị bắt, tạm giữ, tạm giam, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bào chữa. Cụ thể hóa quy định này, Điều 16 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung 2017, 2025) khẳng định người bị buộc tội có quyền tự bào chữa hoặc nhờ luật sư, người khác bào chữa cho mình; trong một số trường hợp luật định, người bị buộc tội còn được chỉ định luật sư bào chữa miễn phí.

Theo Điều 74 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung 2017, 2025), người bào chữa tham gia tố tụng từ khi khởi tố bị can. Trường hợp bắt, tạm giữ người thì luật sư có thể tham gia ngay từ khi người bị bắt có mặt tại trụ sở Cơ quan điều tra hoặc từ khi có quyết định tạm giữ – đây là lý do vì sao việc mời luật sư càng sớm càng có lợi cho người bị buộc tội. Riêng đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia cần giữ bí mật điều tra, Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền quyết định để luật sư tham gia từ khi kết thúc điều tra.

Khi nào cần mời thuê luật sư bào chữa hình sự?

Bạn nên liên hệ luật sư bào chữa càng sớm càng tốt trong các tình huống sau, để kịp thời bảo vệ quyền lợi và tránh những lời khai bất lợi ngay từ đầu:

• Bản thân hoặc người thân bị Công an triệu tập làm việc, lấy lời khai liên quan đến một vụ việc hình sự;
• Bị bắt, tạm giữ, tạm giam hoặc đã có quyết định khởi tố bị can;
• Là bị hại, đương sự cần luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong vụ án hình sự;
• Vụ án đã chuyển sang giai đoạn truy tố hoặc chuẩn bị xét xử tại Tòa án nhân dân khu vực/Tòa án nhân dân cấp tỉnh;
• Muốn được xem xét các tình tiết giảm nhẹ, xin hưởng án treo hoặc kháng cáo bản án sơ thẩm;
• Vụ án thuộc các nhóm tội phức tạp như án kinh tế, ma túy, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm.

Lợi ích khi luật sư tham gia bào chữa vụ án hình sự

Việc mời luật sư bào chữa mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người bị buộc tội:

• Hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ: Luật sư giúp người bị buộc tội hiểu đúng quyền lợi của mình và đưa ra phương án bảo vệ phù hợp trong suốt quá trình tố tụng.
• Xác định đúng cơ quan có thẩm quyền: Luật sư nắm rõ cơ cấu tổ chức mới của Cơ quan điều tra Công an cấp tỉnh và Tòa án nhân dân khu vực, giúp làm việc, nộp hồ sơ đúng nơi, đúng thủ tục.
• Tư vấn và đồng hành xuyên suốt: Luật sư tư vấn chiến lược bào chữa, hỗ trợ trong các buổi lấy lời khai, hỏi cung và tại phiên tòa.
• Hiểu rõ pháp luật và thủ tục tố tụng: Luật sư giỏi có kiến thức chuyên sâu về Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng Hình sự, giúp đưa ra lập luận pháp lý chặt chẽ, thuyết phục.
• Tăng khả năng giảm nhẹ hình phạt: Luật sư giúp thu thập, trình bày các tình tiết giảm nhẹ, thậm chí chứng minh vô tội trong trường hợp bị oan, sai.
• Ổn định tâm lý, tránh mất kiểm soát: Có luật sư đồng hành giúp người bị buộc tội và gia đình bớt hoang mang, tự tin hơn trong suốt quá trình tố tụng.

Quy trình luật sư tiếp nhận và bào chữa vụ án hình sự

1. Tiếp nhận thông tin, tư vấn khẩn cấp: Khách hàng hoặc người thân liên hệ hotline; luật sư tư vấn sơ bộ, hướng dẫn quyền và những việc cần làm ngay.
2. Đăng ký bào chữa: Theo Điều 78 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015, luật sư xuất trình Thẻ luật sư và giấy yêu cầu luật sư để đăng ký bào chữa với cơ quan đang thụ lý vụ án (Điều tra viên, Kiểm sát viên hoặc Thẩm phán tùy giai đoạn).
3. Nghiên cứu hồ sơ, gặp bị can/bị cáo: Luật sư nghiên cứu tài liệu, gặp thân chủ, có mặt khi lấy lời khai, hỏi cung theo quyền được pháp luật quy định.
4. Thu thập chứng cứ, xây dựng luận cứ bào chữa: Luật sư thu thập tài liệu, chứng cứ có lợi, làm việc với nhân chứng, xây dựng chiến lược bào chữa phù hợp với từng giai đoạn.
5. Tham gia tố tụng, tranh tụng tại phiên tòa: Luật sư đại diện, trình bày luận cứ bào chữa tại phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm (nếu có) và hỗ trợ thủ tục kháng cáo khi cần.

Chi phí thuê luật sư bào chữa hình sự

Chi phí dịch vụ luật sư bào chữa phụ thuộc vào tính chất, mức độ phức tạp của vụ án (án kinh tế, ma túy, xâm phạm tính mạng sức khỏe…), giai đoạn tố tụng luật sư tham gia (điều tra, truy tố, xét xử) và số cấp tòa án cần tham gia. Hoàng Thịnh Luật áp dụng chính sách tư vấn pháp luật ban đầu miễn phí, báo giá dịch vụ tham gia tố tụng minh bạch, hợp lý trước khi ký kết hợp đồng dịch vụ pháp lý.

Vì sao nên chọn luật sư bào chữa hình sự chúng tôi?

• Đội ngũ luật sư có kinh nghiệm thực chiến qua nhiều vụ án kinh tế, ma túy và xâm phạm nhân thân tại TP. Hồ Chí Minh lâu năm, thành công nhiều vụ án lớn;
• Hỗ trợ khẩn cấp ngay từ giai đoạn tin báo, tố giác tội phạm và giai đoạn điều tra ban đầu;
• Thường xuyên cập nhật quy định pháp luật mới, bao gồm thay đổi về tổ chức Cơ quan điều tra và Tòa án nhân dân khu vực từ năm 2025;
• Cam kết tư vấn pháp luật miễn phí, bảo mật thông tin tuyệt đối cho khách hàng;
• Đồng hành cùng khách hàng xuyên suốt từ giai đoạn điều tra đến khi vụ án được giải quyết dứt điểm.

 Sơ lược về luật sư hình sự sẽ phụ trách bào chữa: xem trên trang web và báo chí, thực tế về thành công chúng tôi.

Câu hỏi thường gặp về luật sư bào chữa hình sự

Người bị buộc tội có bắt buộc phải có luật sư không?

Không bắt buộc trong mọi trường hợp – người bị buộc tội có quyền tự bào chữa. Tuy nhiên, đối với một số trường hợp luật định (ví dụ bị cáo là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về thể chất/tâm thần, hoặc tội danh có khung hình phạt 20 năm tù, tù chung thân, tử hình mà không mời luật sư) thì cơ quan tố tụng phải chỉ định luật sư bào chữa.

Nên mời luật sư bào chữa từ giai đoạn nào?

Nên mời luật sư càng sớm càng tốt, ngay từ khi bị triệu tập làm việc hoặc bị tạm giữ. Theo Điều 74 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015, luật sư có thể tham gia tố tụng từ khi người bị bắt có mặt tại trụ sở Cơ quan điều tra hoặc từ khi có quyết định tạm giữ, giúp bảo vệ quyền lợi tốt nhất ngay từ đầu.

Sau khi bỏ Công an cấp huyện, hồ sơ vụ án hình sự do cơ quan nào thụ lý?

Từ ngày 01/3/2025, các vụ việc trước đây thuộc thẩm quyền điều tra của Công an cấp huyện nay do Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh thụ lý, giải quyết. Người dân vẫn có thể trình báo, tố giác tội phạm tại Công an cấp xã, phường hoặc trực ban hình sự của Công an cấp tỉnh.

Liên hệ và thỏa thuận : Gặp trực tiếp hoặc gọi cho văn phòng luật sư/công ty luật. Hai bên bàn về nội dung vụ việc, chi phí và ký kết Hợp đồng dịch vụ pháp lý cùng Giấy yêu cầu luật sư (hoặc Đơn mời luật sư).  
Đăng ký tham gia tố tụng : Luật sư sẽ nộp hồ sơ gồm Thẻ luật sư, giấy tờ tùy thân và Giấy yêu cầu của khách hàng đến cơ quan có thẩm quyền (Công an, Viện kiểm sát hoặc Tòa án) để được cấp giấy chứng nhận người bào chữa/người bảo vệ quyền lợi.  
Tiếp nhận giải quyết : Cơ quan tố tụng kiểm tra hồ sơ và cấp giấy chứng nhận trong thời hạn quy định pháp luật (thường từ 12 đến 24 giờ làm việc nếu đủ điều kiện).  




LS TRẦN MINH HÙNG