Lý do bổ sung tội sử dụng trái phép chất ma túy
Đáng chú ý, Bộ luật Hình sự mới đã bổ sung tội sử dụng trái phép chất ma túy (điều 256a) theo hướng chỉ xử lý đối với những người đang trong quá trình cai nghiện hoặc vừa kết thúc quá trình cai nghiện ma túy mà tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy.
Báo cáo của Chính phủ cũng nêu rõ các căn cứ gồm thực hiện chủ trương áp dụng chính sách hình sự nghiêm khắc hơn để giảm cầu ma túy, chặn đứng mối quan hệ cung, cầu ma túy.
Cùng với đó, thực tiễn công tác đấu tranh, phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật về ma túy thấy rằng, hiện nay tình hình nghiện ma túy diễn ra rất phức tạp, số người nghiện ma túy đang có xu hướng gia tăng.
Ma túy là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến các loại tội phạm khác như trộm cắp tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cưỡng đoạt tài sản, cướp giật tài sản...
Người sử dụng trái phép chất ma túy rơi vào tình trạng "ngáo đá", phạm tội đặc biệt nghiêm trọng như giết người, hiếp dâm… có chiều hướng gia tăng.
Theo thống kê người sử dụng trái phép chất ma túy phạm tội, trong khoảng thời gian từ ngày 1-1-2018 đến hết ngày 31-5-2025, tỉ lệ tội phạm do người sử dụng trái phép chất ma túy thực hiện chiếm tỉ lệ khoảng 10% trên tổng số tội phạm được phát hiện.
Trong đó tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng chiếm tỉ lệ 5,3%.
Đặc biệt tội phạm giết người do người nghiện chất ma túy và người sử dụng trái phép chất ma túy gây ra trong thời gian này là trên 200 vụ (trong đó có trên 40 vụ giết người thân trong gia đình).
Chính phủ cũng nêu rõ pháp luật hiện hành đang quy định xử lý về tội tàng trữ trái phép chất ma túy, và tội danh này chủ yếu là đối với người tàng trữ để sử dụng.
Như vậy một người sau khi mua chất ma túy để sử dụng, nếu chưa kịp sử dụng mà bị phát hiện thì bị xử lý về hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy, còn nếu đang hoặc đã sử dụng thì lại không bị xử lý về hành vi tương ứng.
Chính phủ nhấn mạnh nghiện ma túy nếu không được quản lý tốt để kéo giảm số lượng người nghiện thì sẽ "lây lan" đối với những người khác.
Thực tiễn cho thấy, hiện nay số lượng người sử dụng trái phép, nghiện ma túy đang có xu hướng trẻ hóa, một bộ phận giới trẻ dễ bị rủ rê, lôi kéo vào con đường sử dụng trái phép chất ma túy, tìm tới ma túy để giải tỏa áp lực trong cuộc sống; nhiều người coi sử dụng ma túy như một cách để thể hiện bản thân…
Nếu không có biện pháp "giảm cầu" hữu hiệu thì nguy cơ về việc ảnh hưởng đến chất lượng nguồn lao động và giống nòi là vấn đề nhức nhối đang được đặt ra.
Bên cạnh đó, thực tế công tác cai nghiện ma túy cho thấy, nhiều người đang trong quá trình cai nghiện hoặc ngay sau khi kết thúc quá trình cai nghiện vẫn tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy, nhưng chưa có biện pháp hoặc chế tài để giải quyết đối với những trường hợp này.
Từ những vấn đề nêu trên, việc bổ sung tội sử dụng trái phép chất ma túy là cần thiết trong tình hình hiện nay.
Tuy nhiên Chính phủ nêu rõ quy định bổ sung lần này không áp dụng đối với tất cả người sử dụng trái phép chất ma túy, mà chỉ áp dụng đối với những người đang cai nghiện hoặc đã thực hiện việc cai nghiện ma túy nhưng biện pháp này "đã bị thất bại", người đã cai nghiện ma túy tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy.
Tăng mức hình phạt tù khởi điểm, hình phạt tiền với nhiều tội danh
Một nội dung khác, Bộ Luật mới đã tăng mức hình phạt tù khởi điểm đối với một số tội về môi trường, an toàn thực phẩm, ma túy như tội gây ô nhiễm môi trường, tội vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại, tội sản xuất trái phép chất ma túy, tội tàng trữ trái phép chất ma túy, tội mua bán trái phép chất ma túy, tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm...
Việc tăng mức hình phạt nêu trên, theo Chính phủ là phù hợp với yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm của nước ta trong thời điểm hiện nay và những năm tiếp theo.
Đồng thời nâng mức hình phạt tiền gấp 2 lần với các tội phạm về môi trường, sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh, thức ăn dùng để chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, giống vật nuôi, an toàn thực phẩm và các tội phạm về tham nhũng.
Nội dung này để phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội ở nước ta hiện nay, có tính đến các yếu tố biến động của giá cả, thu nhập bình quân đầu người (mức lương cơ sở tăng 2,04 lần, thu nhập bình quân đầu người tăng 2,02 lần) tại thời điểm năm 2015 với thời điểm hiện tại.
Nguồn: Tuổi trẻ
LS TRẦN MINH HÙNG
