Tại sao không truy tố tội buôn bán thuốc giả (tối đa tử hình) mà chỉ truy tố các tội buôn lậu (nhiều nhất là mức tù 15 năm) và làm giả tài liệu (nhiều nhất là mức tù 7 năm)?

Tội buôn lậu là người phạm tội có hành vi buôn bán trái phép qua biên giới.

Hành vi khách quan: hành vi buôn bán hàng hóa qua biên giới quốc gia trái phép
- Địa điểm phạm tội: qua biên giới quốc gia (dấu hiệu bắt buộc)

Hành vi buôn bán trái phép qua biên giới các mặt hàng nói trên của người phạm tội là hành vi vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới để trao đổi trái với các quy định của pháp luật về xuất – nhập khẩu hàng hóa qua biên giới như:

- Hành vi không khai báo thể hiện ở việc người buôn bán các mặt hàng kể trên qua biên giới nhưng không thực hiện nghĩa vụ khai báo với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về chủng loại, số lượng theo đúng quy định, người phạm tội có thể bằng cử chỉ, lời nói từ chối thẳng thừng việc khai báo hoặc không chịu ghi vào tờ khai hải quan theo các mục của Hải quan yêu cầu…

- Khai báo gian dối: là hành vi người buôn bán hàng hóa, tiền tệ, kim khí quý, đá quý, vật phẩm thuộc di tích lịch sử, văn hóa, hàng cấm qua biên giới quốc gia tuy có tờ khai báo với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nhưng sự khai báo đó không phù hợp với thực tế về số lượng, chủng loại nhằm đánh lừa các cơ quan đó. Biểu hiện cụ thể của hành vi này có thể là: khai không đúng về số lượng, chủng loại; hàng mới khai là hàng cũ; hàng cấm xuât – nhập khẩu lại khai là hàng được phép xuất – nhập khẩu; hàng bị đánh thuế cao lại khai là loại hàng bị đánh thuế thấp…

- Giả mạo giấy tờ là việc người buôn bán các loại hàng hóa, tiền tệ, kim khí quý, đá quý, vật phẩm thuộc di tích lịch sử, văn hóa, hàng cấm qua biên giới quốc gia tuy có xuất trình giấy tờ nhưng đó là giấy tờ giả mạo. Giấy tờ được coi là giả mạo trong trường hợp giấy tờ được làm giả hoặc giấy tờ của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nhưng có được bằng con đường gian dối hoặc được sử dụng không đúng với mục đích cấp nó.

Không có giấy tờ hợp lệ được hiểu là không có giấy phép xuất – nhập khẩu theo hạn ngạch và các giấy tờ cần thiết khác theo quy định của Nhà nước hoặc có giấy phép xuất – nhập khẩu và các giấy tờ cần thiết khác nhưng hàng hóa xuất – nhập khẩu lại không đúng với loại hàng hóa quy định trong giấy phép hoặc tuy có giấy phép xuất – nhập khẩu nhưng giấy phép đó lại không phải là do người có thẩm quyền cấp hoặc giấy phép đó là giả mạo.

- Hành vi trốn tránh sự kiểm soát của Hải quan hay các cơ quan quản lí cửa khẩu biểu hiện ở việc đi đường tắt qua biên giới, không qua trạm kiểm soát, lợi dụng sơ hở của lực lượng chống buôn lậu để đưa hàng hóa qua biên giới, tìm cách tẩu tán hàng hóa khi bị phát hiện

Đối với loại tội danh này hình phạt cao nhất đến chung thân

Đối với Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh 

          Người nào sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh, thì bị  phạt tù từ hai năm đến bảy năm.

Hành vi sản xuất hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh là hành vi tạo ra các loại hàng giả nói trên, người phạm tội có thể tham gia vào toàn bộ quá trình làm hàng giả hoặc chỉ tham gia vào một công đoạn nào đó của quá trình làm ra hàng giả như chỉ lắp ráp các bộ phận hoặc đóng gói hoặc nhãn hiệu để tạo ra hàng giả. Hành vi buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh là hành vi dùng tiền hoặc lợi ích vật chất khác để mua đi, bán lại những hàng hóa trên mà đã biết đó là hàng giả để thu lợi bất chính. Đối với loại tội danh này hình phạt cao nhất đến tử hình.

Căn cứ vào các quy định thì việc khởi tố, truy tố và xét xử các bị cáo về tội buôn lậu là có căn cứ, mặc dù đối với loại tội danh này hình phạt nhẹ hơn tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh nhưng do các bị cáo đã có hành vi buôn bán trái phép qua biên giới nên việc truy tố các bị cáo về Tội buôn lậu theo tôi là có căn cứ.

Liệu có bỏ lọt tội phạm ngoài các bị cáo trong phiên tòa sơ thẩm xử Tổng Giám đốc Nguyễn Minh Hùng và các bị cáo khác liên quan khi các quan chức Cục Quản lý dược đã thẩm định số thuốc này?

Dư luận và tôi có quyền đặt khả nghi về vấn đề bỏ lọt tội phạm khi xem xét về trách nhiệm của Cục quản lý dược. Tôi nghĩ các cơ quan tố tụng cần kiến nghị cơ quan có thẩm quyền cần điều tra cụ thể liệu có đồng phạm hay tiếp tay, bỏ lọt tội phạm của người có thẩm quyền tiếp tay cho hành vi phạm tội của các bị cáo. Bởi các bị cáo sẽ rất khó mà một mình thực hiện hành vi phạm tội với số lượng thuốc lớn như vậy.

Công ty dược VN Pharma nhập hơn 9.000 hộp thuốc trị ung thư giả để đưa vào các bệnh viện rất dễ dàng. Theo ông những lỗ hổng nào đã giúp họ làm việc đó? Liệu có sự bao che, thông thầu, lợi ích nhóm trong công tác đầu thầu thuốc vào bệnh viện hay không? Như ĐBQH Phạm Khánh Phong Lan nói: “Một loại thuốc khi đưa vào bệnh viện thì ít ra phải được đảm bảo chất lượng, nguồn gốc rõ ràng, có lịch sử sử dụng để biết độ an toàn. Đằng này 1 công ty dược cỏn con mới ra đời chỉ trong vòng mấy năm đã tiến như vũ bão, thâu tóm đấu thầu của bao nhiêu bệnh viện thì mình phải coi lại”.

Theo quy định tại Thông tư số 47/2010TT/BYT quy định về hướng dẫn hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu thuốc và bao bì  tiếp xúc trực tiếp với thuốc quy định chung về nhập khẩu, xuất khẩu thuốc thì việc nhập khẩu thuốc của bệnh viện và doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện và thủ tục rất gắt gao và qua nhiều thủ tục, nhiều quy trình.

Do các đối tượng đã làm giấy tờ giả để qua mặt các cơ quan chức năng nên cơ quan chức năng khó phát hiện được. Việc các bác sĩ, bệnh viện liên kết, không minh bạch với các doanh nghiệp nhập khẩu cũng là một nguyên nhân quan trọng làm cho doanh nghiệp nhập khẩu tiêu thụ được hàng hóa bất hợp pháp, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích người tiêu dùng.

Dù đã có chế tài xử phạt nặng về lĩnh vực kinh doanh thuốc lậu, không đúng quy định nhưng vì nhiều lý do như sự tiếp tay của một số cá nhân, cơ quan chức năng, buông lỏng trong quản lý, không khách quan, minh bạch trong quá trình nhập khẩu, phân phối thuốc, các quy trình, máy móc kiểm tra thuốc, chứng từ không phát hiện ra các sai phạm, thuốc giả, hồ sơ giả, quy định pháp lý không chặt chẽ, có nhiều lỗ hổng đã tạo cho nhiều doanh nghiệp lợi dụng sự sơ hở để nhập khẩu và phân phối thuốc giả.

Theo tôi trước tiên cần trang bị máy móc, trang thiết bị hiện đại để có thể phát hiện thuốc giả, hồ sơ nhập khẩu thuốc giả. Cần đào tạo các cán bộ, bác sĩ có tâm đức thật sự đối với bệnh nhân và xã hội. Cần hoàn thiện các quy định pháp luật về dược, nhập khẩu thuốc chặt chẽ và kịp thời đại nhằm hạn chế người vi phạm lách luật. Cần xử lý nghiêm và có hình thức xử phạt nặng đối với những cá nhân, tổ chức vi phạm nhằm tạo tính răn đe. Ngoài xử phạt hình sự cần có hình thức phạt tiền cao hơn nữa, áp dịch tịch thu các giấy phép hoạt động vĩnh viễn nếu có hành vi vi phạm nặng, nhiều lần. Cần đặt ra trách nhiệm của các cơ quan chức năng, người có thẩm quyền, bác sỹ liên quan đến hành vi vi phạm để tạo tính răn đe cho sự tiếp tay, đồng phạm cho hành vi vi phạm.