Các loại tranh chấp hợp đồng xây dựng phổ biến

Các loại tranh chấp xây dựng thường phát sinh do nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu từ các vi phạm của chủ đầu tư hoặc của các nhà thầu. Ví dụ, đối với chủ đầu tư có thể sai phạm tiến độ thanh toán theo khối lượng công việc, tự ý thay đổi khối lượng công trình hoặc yêu cầu kỹ thuật mà không có sự thống nhất của nhà thầu thi công xây dựng công trình,… Còn đối với các nhà thầu, việc tranh chấp phát sinh có thể do sự vi phạm thi công không đúng thiết kế, không đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng công trình, không hoàn thiện đúng và đủ hồ sơ thanh toán, hồ sơ quyết toán hợp đồng, không thực hiện nghĩa vụ bảo hành sau khi hoàn thành công trình,…

Từ nguyên nhân đó, một số tranh chấp hợp đồng phố biến như:

Tranh chấp xây dựng do vi phạm nghĩa vụ thanh toán theo hợp đồng

Loại tranh chấp do vi phạm nghĩa vụ thanh toán theo tiến độ hợp đồng được coi là tranh chấp phổ biến nhất trong các loại tranh chấp về xây dựng. Các bên tranh chấp có thể là giữa chủ đầu tư với nhà thầu hoặc giữa nhà thầu chính với nhà thầu phụ. Đặc trưng chung của cả hai mối quan hệ tranh chấp này đều xuất phát từ việc các nhà thầu đã hoàn thành nghĩa vụ thi công theo hợp đồng nhưng chủ đầu tư/nhà thầu chính lại không tiến hành thanh toán đầy đủ khối lượng mà nhà thầu đã thi công hoặc có thể tìm cách gây khó khăn, chậm trễ thanh toán làm thiệt hại kinh tế cho nhà thầu, dẫn đến phát sinh tranh chấp.

Tranh chấp Hợp đồng xây dựng do không đảm bảo tiến độ thi công, chất lượng công trình

Trong lĩnh vực thi công xây dựng vấn đề tiến độ và chất lượng công trình là các yếu tố quan trọng thường được quy định chặt chẽ tại các hợp đồng thi công xây dựng giữa nhà thầu và chủ đầu tư. Tuy nhiên, trong quá trình thi công do tác động của nhiều yếu tố chủ quan, khách quan khác nhau như thời tiết, dịch bệnh, điều kiện về vốn, về nhân lực… dẫn đến nhà thầu đã thi công công trình không đảm bảo về tiến độ hoặc không đảm bảo về chất lượng công trình. Điều này dẫn tới phát sinh tranh chấp giữa chủ đầu tư và nhà thầu thi công về việc yêu cầu phạt vi phạm hợp đồng, yêu cầu bồi thường thiệt hại do việc vi phạm hợp đồng gây nên.

Tranh chấp Hợp đồng xây dựng do không thực hiện nghĩa vụ bảo hành

Theo quy định của pháp luật về xây dựng, thời hạn bảo hành đối với các hạng mục công trình, công trình xây dựng từ 12 tháng hoặc 24 tháng trở lên (tùy thuộc vào cấp công trình và nguồn vốn đầu tư) kể từ ngày nghiệm thu đưa vào sử dụng. Theo đó để đảm bảo cho việc bảo hành, khi ký kết hợp đồng các bên thỏa thuận giữ lại phần trăm giá trị hợp đồng nhất định (thông thường khoảng 3% đến 5%) để đảm bảo cho nghĩa vụ bảo hành công trình. Trường hợp sau khi đưa vào sử dụng, trong thời hạn bảo hành chủ đầu tư phát hiện ra một số lỗi kỹ thuật của công trình nên yêu cầu nhà thầu sửa chữa những khiếm khuyết đó, tuy nhiên nhà thầu không thực hiện hoặc thực hiện không hết, không đảm bảo được đúng nghĩa vụ bảo hành mà cố tình kéo dài thời gian cho đến khi hết thời gian bảo hành để yêu cầu chủ đầu tư thanh toán nốt số tiền còn giữ lại, dẫn đến các bên xảy ra tranh chấp. 

Tranh chấp Hợp đồng xây dựng do một bên đơn phương chấm dứt hợp đồng trước thời hạn

Trong quá trình thi công xây dựng, chủ đầu tư và nhà thầu không tránh khỏi việc có xung đột lợi ích, không thực hiện đúng nghĩa vụ trong hợp đồng hoặc vì các lý do riêng mà một trong hai bên đã tiến hành chấm dứt hợp đồng trước thời hạn. Khi một trong hai bên chấm dứt hợp đồng có thể sẽ xảy ra thiệt hai cho bên còn lại. Hệ quả tất yếu đó là tranh chấp sẽ xảy ra giữa các bên về yêu cầu xử phạt vi phạm hợp đồng, yêu cầu bồi thường thiệt hại do bên vi phạm gây ra.

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

VỤ TRANH CHẤP TRỌNG TÀI

TẠI TRUNG TÂM TRỌNG TÀI QUỐC TẾ VIỆT NAM (VIAC)

THEO QUY TẮC TỐ TỤNG TRỌNG TÀI CỦA VIAC

giữa

CÔNG TY [……….]

- Nguyên đơn -

và

CÔNG TY [……….]

- Bị đơn -

[…, ngày … tháng … năm]

Thông tin các Bên trong vụ tranh chấp [2]

1.             Nguyên đơn là Công ty [……….] với thông tin cụ thể như sau:

2.             Nguyên đơn trong vụ tranh chấp này được đại diện bởi ông/bà [……….] theo Giấy ủy quyền số [……….] ngày [……….] tháng [……….] năm [……….].

3.             Bị đơn là Công ty [……….] với thông tin cụ thể như sau:

I.              Tóm tắt vụ tranh chấp [3]

4.             Ngày [……….] tháng [……….] năm [……….], Nguyên đơn và Bị đơn ký Hợp đồng/Thỏa thuận/… số [……….] về việc mua bán hàng hóa/cung cấp dịch vụ/…

Theo Hợp đồng/Thỏa thuận/…, Nguyên đơn có quyền/nghĩa vụ [……….] Bị đơn có quyền/nghĩa vụ [……….].

5.             Trên thực tế, Nguyên đơn đã thực hiện/không thực hiện Hợp đồng/Thỏa thuận …. (ghi rõ đã thực hiện/không thực hiện như thế nào). Bị đơn đã thực hiện/không thực hiện Hợp đồng/Thỏa thuận …. (ghi rõ đã thực hiện/không thực hiện như thế nào).

6.             Nay giữa hai bên phát sinh tranh chấp [……….] (ghi rõ tranh chấp về vấn đề gì).

7.             Các nội dung khác (nếu có): [……….]

II.          Cơ sở khởi kiện [4]

8.             Tại thỏa thuận trọng tài số [……….] ngày [……….]/ Điều [……….] về giải quyết tranh chấp của Hợp đồng/Thỏa thuận, các Bên thỏa thuận như sau: [“……….”] (Ghi rõ nội dung thỏa thuận trọng tài).

9.             Do các bên phát sinh tranh chấp, căn cứ quy định trên, Nguyên đơn khởi kiện Bị đơn ra VIAC.

III.       Trị giá tranh chấp và các yêu cầu cụ thể của Nguyên đơn

10.        Tổng trị giá vụ tranh chấp là: [……….] [5] .

11.        Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ nêu tại mục III trên đây, Nguyên đơn đưa ra các yêu cầu sau:

(i)           [……….];

(ii)        [……….];

(iii)      [……….];

…..

IV.        Các vấn đề khác

12.        Nguyên đơn chọn ông/bà [……….] làm Trọng tài viên /Nguyên đơn đề nghị Trung tâm chỉ định một Trọng tài viên để giải quyết vụ tranh chấp giữa Nguyên đơn và Bị đơn. Ông/Bà [……….] là Trọng tài viên trong/ngoài Danh sách Trọng tài viên của VIAC [6] .

13.        Vui lòng liên hệ với ông/bà [……….] [7] theo địa chỉ sau:

Địa chỉ:…………………………………………………………..

Số điện thoại:………………………………………………..

Email:…………………………………………………………….

14.        Về ngôn ngữ trọng tài, Điều [……….] của Hợp đồng/Thỏa thuận quy định [……….]/ Nguyên đơn đề xuất ngôn ngữ trọng tài là [……….] [8] .

15.        Về địa điểm trọng tài, Điều [……….] của Hợp đồng/Thỏa thuận quy định [……….]/ Nguyên đơn đề xuất địa điểm trọng tài là [……….] [9] .

16.        Về luật áp dụng, Điều [……….] của Hợp đồng/Thỏa thuận quy định [……….]/ Nguyên đơn đề xuất luật áp dụng để giải quyết vụ tranh chấp là [……….] [10] .