Chia di sản thừa kế như thế nào? Cách xác định người hưởng thừa kế?

Tranh chấp đất đai là một trong những vấn đề phức tạp ở Việt Nam hiện nay. Không chỉ là những tranh chấp về hợp đồng mua bán, tặng cho hay góp vốn mà còn là tranh chấp về thừa kế quyền sử dụng đất. Vì quyền sử dụng đất được xem là loại di sản đặc biệt hơn so với các loại di sản khác, nên việc giải quyết tranh chấp đất đai thừa kế cũng gặp những khó khăn. 

Câu hỏi: Sinh thời, cha mẹ tôi có tạo lập một mảnh đất và đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Cha mẹ có 2 người con: tôi và anh C. Cha qua đời sớm, không để lại di chúc. Sau này, vì già yếu nên mẹ cũng qua đời nhưng có di chúc giao đất cho tôi quản lý và sử dụng vì tôi là người sống chung với cha mẹ bấy lâu nay. Di chúc có UBND xã chứng thực. Tại thời điểm lập di chúc, mẹ bị tai biến nhưng còn minh mẫn, sáng suốt, di chúc được ghi theo nguyện vọng của mẹ, trong di chúc có chữ ký và chữ viết của mẹ. Khi anh C trở về thì đòi lại mảnh đất đó vì cho rằng mình là con trai trưởng trong nhà. Anh C cho rằng không có giấy khám sức khỏe và không có người làm chứng nên không đồng ý về di chúc. Anh C muốn khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế. Cho tôi hỏi anh C có thể khởi kiện để yêu cầu chia lại mảnh đất của cha mẹ không?

1. Xác định quyền sử dụng đất là di sản thừa kế trong tranh chấp

Trường hợp 1: Đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do cha mẹ đứng tên.

Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp thừa kế thường gặp

Tranh chấp thừa kế là một vấn đề xã hội phổ biến, đặc biệt trong các gia đình có nhiều thành viên và tài sản đáng kể. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến các cuộc tranh chấp này, và việc hiểu rõ chúng sẽ giúp chúng ta tìm ra giải pháp hiệu quả hơn. Một số nguyên nhân thường gặp là:

• Di chúc không ghi rõ ràng phần tài sản mỗi người được thừa kế, dẫn đến hiểu lầm và tranh chấp;
• Tồn tại nhiều phiên bản di chúc khác nhau gây khó khăn trong việc xác định phiên bản hợp lệ cuối cùng;

Căn cứ quy định của Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, người để lại di sản chết mà không có di chúc thì nhà đất được thừa kế theo pháp luật. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự hàng thừa kế sau đây:

• Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
• Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
• Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

Theo quy định tại Điều 649 Bộ luật Dân sự năm 2015, thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định.

Thời hiệu thừa kế để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó, theo quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau: Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật Dân sự năm 2015; Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản 1 Điều 623; Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế; Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

Thuật ngữ “chia tài sản” không còn xa lạ với nhiều người khi một người thân trong gia đình qua đời và để lại những tài sản phải được chia đều cho các người thừa kế. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rõ quy trình và thủ tục chia tài sản khi một người chết mà lại không để lại di chúc. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn chi tiết về quá trình thuê luật sư để chia tài sản khi không có di chúc.

Điều gì xảy ra khi không có di chúc?

Khi một người chết mà không có di chúc, tài sản của người đó sẽ được chia theo quy định pháp luật. Theo đó, tài sản của người đó sẽ được chia đều cho các người thừa kế theo tỷ lệ phần thừa kế được quy định trong Luật Dân sự 2015. Tuy nhiên, việc chia tài sản không phải là một quá trình đơn giản, đặc biệt khi có nhiều người thừa kế hoặc tài sản của người chết rất lớn.

1. Bản án về tranh chấp ly hôn, chia tài sản khi ly hôn số 559/2019/HNGĐ-ST

- Cấp xét xử: Sơ thẩm

- Cơ quan xét xử: Tòa án nhân dân huyện Châu Ph, tỉnh An Giang

- Trích dẫn nội dung: “Căn cứ vào biên bản xác minh, lời thừa nhận của ông R tại phiên tòa về việc ông R chung sống với người phụ nữ khác, hiện ông R không còn sống trong gia đình, lời thừa nhận của ông R phù hợp với lời trình bày của các ông bà Ph, Tr, M. Điều này, cho thấy ông R ngoại tình là có thật, ông R đã vi phạm Điều 19 Luật hôn nhân và gia đình, không chung thủy, chung sống với người phụ nữ khác trong khi ông R chưa chấm dứt quan hệ hôn nhân với bà Th. Chính ông R là người có một phần lỗi dẫn đến ly hôn nên khi xem xét chia tài sản chung là căn nhà, Hội đồng xét xử có xem xét yếu tố lỗi của ông R theo quy định tại Điểm d khoản 2 Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2019. Nhận thấy, bà Th và các con đang sinh sống trong căn nhà này nên yêu cầu xem xét chia tài sản chung là căn nhà thì ông R được chia giá trị căn nhà trị giá bằng tiền, còn căn nhà để bà Th và các con tiếp tục quản lý. Do ông R có lỗi nên xem xét chia 40% giá trị tài sản chung của căn nhà cho ông R”

THỦ TỤC KHAI NHẬN DI SẢN THỪA KẾ

Khai nhận di sản thừa kế là thủ tục nhằm xác nhận quyền tài sản với di sản của người đã khuất để lại. Việc khai nhận di sản thừa kế sẽ thực hiện tại văn phòng công chứng nơi cư trú cuối cùng của người có di sản, nơi cư trú cuối cùng có thể là nơi người chết có hộ khẩu thường trú hoặc nơi đăng ký tạm trú có thời hạn của người đã chết. Trong trường hợp không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì nơi khai nhận di sản thừa kế sẽ xác định là văn phòng công chứng nơi có toàn bộ hoặc nơi có nhiều di sản thừa kế nhất.

A. Trường hợp áp dụng công chứng khai nhận di sản thừa kế

1. Công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản

1. Vì sao nên sử dụng dịch vụ tư vấn?

TƯ VẤN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ UY TÍN

Cách chia thừa kế thế nào cho đúng? Tư vấn cách phân chia di sản thừa kế uy tín, chính xác

Điều 372. Căn cứ chấm dứt nghĩa vụ dân sự

Nghĩa vụ dân sự chấm dứt trong các trường hợp sau đây:

8. Bên có nghĩa vụ là cá nhân chết hoặc là pháp nhân, chủ thể khác chấm dứt mà nghĩa vụ phải do chính cá nhân, pháp nhân, chủ thể đó thực hiện;

Điều 615. Thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại

1. Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp di sản chưa được chia thì nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của những người thừa kế trong phạm vi di sản do người chết để lại.

3. Trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

4. Trường hợp người thừa kế không phải là cá nhân hưởng di sản theo di chúc thì cũng phải thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại như người thừa kế là cá nhân.