Hai vợ chồng có tài sản chung là nhà và quyền sử dụng đất. Năm 2009, hai vợ chồng có lập di chúc chung với nội dung để lại di sản là nhà và đất nêu trên cho người con trai duy nhất của hai người. Di chúc được công chứng tại Văn phòng công chứng. Năm 2012, người vợ chết. Hiện nay người chồng vì kinh tế khó khăn, muốn bán/ thế chấp phần tài sản của mình trong tài sản nêu trên thì có được hay không? Thủ tục như thế nào? Giá trị của di chúc và phần di sản của người vợ được xử lý như thế nào?

Người gửi: Nguyễn Thị Thùy Linh

Câu trả lời ban tư vấn luật Hôn nhân và gia đình 

Do người vợ chết năm 2012 nên căn cứ áp dụng pháp luật về thừa kế là Bộ luật Dân sự năm 2005, năm 2015 và Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Đất đang tranh chấp có được quyền mua bán chuyển nhượng không 

Quy định chung về chia di sản thừa kế không có di chúc

Khi cha mẹ mất không để lại di chúc thì chia thừa kế như thế nào?

Theo khoản 1 Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, trong trường hợp người để thừa kế không để lại di chúc để chia thừa kế thì di sản để thừa kế sẽ được chia theo quy định của pháp luật liên quan đến thừa kế.

THỪA KẾ theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định.

TƯ VẤN VIỆT KIỀU MUA NHÀ Ở VIỆT NAM 

Quý Khách hàng là Việt kiều, đã có quốc tịch nước ngoài và muốn sở hữu nhà ở tại Việt Nam?

Quý Khách hàng là người Việt Nam, đang sinh sống tại nước ngoài và muốn sở hữu nhà ở tại Việt Nam?

Quý Khách là Việt kiều, người Việt Nam sinh sống ở nước ngoài nay muốn hồi hương để sinh sống và muốn sở hữu nhà đất tại Việt Nam?

Luật đất đai 2013 và Luật nhà ở 2014 đã giải quyết được các vấn đề nêu trên, tạo điều kiện thuận lợi cho Việt kiều có thể sở hữu nhà đất để làm ăn, sinh sống, góp phần vào sự phát triển của đất nước.

Nếu như trước đây, Việt kiều không được mua nhà đất tại Việt Nam, nếu muốn mua, đều phải nhờ người thân, bạn bè tại Việt Nam đứng tên dùm. Việc đứng tên dùm chỉ là giải pháp tạm thời, đồng thời nó tiền ẩn rất nhiều rủi ro và có không ít trường hợp Việt kiều bị “mất trắng” nhà đất mà mình nhờ đứng tên. Một số trường hợp rủi ro phổ biến như:

Những rủi ro pháp lý luôn thường trực tồn tại trong đời sống xã hội. Nhờ luật sư tư vấn khởi kiện giải quyết tranh chấp, tham gia tố tụng tại tòa án là yêu cầu quan trọng cần đặt ra khi bạn, người thân, gia đình hoặc doanh nghiệp của bạn có phát sinh vụ việc cần gõ cửa cơ quan tố tụng hoặc là bên bị khởi kiện, người liên quan trong một tranh chấp pháp lý nào đó. Khi phát sinh vụ việc bạn không cần quá lo lắng, áp lực. Thay vào đó bạn hãy bình tĩnh và liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ.

Lợi ích của việc hỏi luật sư tư vấn về khởi kiện và giải quyết tranh chấp

Tư vấn giải quyết tranh chấp nhà do thừa kế theo pháp luật

Theo Điều 649 của Bộ luật dân sự 2015 quy định: “Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định”.

Những trường hợp được thừa kế theo pháp luật

Theo quy định tại Điều 650 Bộ luật dân sự 2015, những trường hợp được thừa kế theo pháp luật bao gồm:

• Không có di chúc;
• Di chúc không hợp pháp;

HƯỚNG DẪN GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP VỀ THỪA KẾ

a) Trường hợp nhận thừa kế, nhận tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, hồ sơ gồm:

- Văn bản giao dịch về quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất (Di chúc hoặc biên bản phân chia thừa kế hoặc bản án, quyết định giải quyết tranh chấp của Toà án nhân dân đã có hiệu lực pháp luật đối với trường hợp thừa kế hoặc đơn đề nghị của người thừa kế nếu người thừa kế là người duy nhất; văn bản cam kết tặng cho hoặc hợp đồng tặng cho hoặc quyết định tặng cho đối với trường hợp nhận tặng cho);

- Giấy tờ về quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng hoặc một trong các loại giấy tờ quy định tại các khoản 1, 2 và 5 Điều 50 của Luật Đất đai và một trong các giấy tờ quy định tại các Điều 8, 9 và 10 của Nghị định số 88/2009/NĐ-CP);

Quyền khởi kiện tranh chấp tài sản thừa kế

Pháp luật quy định người có quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm hại có quyền khởi kiện để yêu cầu Tòa án bảo vệ mình. Do vậy khi quyết định khởi kiện bạn cần biết cái đúng, cái sai để đưa ra phương thức phù hợp

Để xác định đối tượng thừa kế bảo hiểm nhân thọ thì phải căn cứ vào thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm. Nếu trong hợp đồng bảo hiểm có lựa chọn người thụ hưởng, thì khi người mua bảo hiểm mất, người thụ hưởng đó sẽ nhận thừa kế hợp đồng bảo hiểm.

Trong trường hợp hợp đồng bảo hiểm không có người thụ hưởng thì tài sản của bảo hiểm nhân thọ thì khi người đó mất đi, hợp đồng bảo hiểm nhân thọ sẽ được chia thừa kế theo pháp luật theo quy định tại Điều 651, Bộ luật dân sự 2015. Cụ thể:

“Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

a) Không có di chúc;

b) Di chúc không hợp pháp;

c) Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;

d) Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Tình huống pháp lý: Tôi và chồng tôi kết hôn được 7 năm thì anh ấy mất trong một vụ tai nạn và không để lại di chúc. Sau khi chồng tôi mất bố mẹ chồng yêu cầu chia di sản của chồng tôi là căn nhà cấp bốn 50m2 mà tôi và 02 con đang ở. Ngôi nhà này được mua trước khi chúng tôi kết hôn và chưa được nhập vào khối tài sản chung. Tôi biết việc chia di sản này sẽ…

Để hiểu rõ vấn đề này, người mua cần nắm rõ một số thông tin sau:

1. Cách thức liên hệ có quan có thẩm quyền: liên hệ với UBND phường/xã; phòng TN&MT quận/huyện, văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh quận/huyện…để nhờ cung cấp thông tin. Cụ thể:

- Liên hệ với UBND phường/xã nơi có nhà, đất để xem có đang bị niêm yết về việc phân chia di sản thừa kế hay không; hoặc có bị ngăn chặn việc khai di sản thừa kế hay không.

- Gặp trực tiếp cán bộ tư pháp phường/xã để tìm hiểu nhà, đất có ai đang gửi đơn giải quyết tranh chấp hay không.

- Liên hệ với cơ quan thi hành án tìm hiểu xem căn nhà có bị yêu cầu thi hành án bởi một bản án có hiệu lực pháp luật hay không.

- Có thể liên hệ phòng TN&MT quận/huyện, văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh quận/huyện để hỏi thông tin căn nhà có bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của tòa án hay cơ quan thi hành án hay không.