Trong nhiều vụ đánh bạc bị xử lý, có không ít người khai rằng mình chỉ đứng xem chứ không tham gia nên nghĩ sẽ không bị xử phạt. Tuy nhiên, pháp luật không chỉ xử lý người chơi mà còn xem xét hành vi của những người có mặt tại nơi đánh bạc. Để xác định người đứng xem có vi phạm hay không, cần làm rõ khái niệm tham gia đánh bạc và các căn cứ xử phạt liên quan.

1. Người chỉ đứng xem đánh bài có bị xử phạt không?

Điều 321 Bộ luật Hình sự 2015 quy định cụ thể: 

Bộ luật Hình sự 2015

Điều 321. Tội đánh bạc

1. Người nào đánh bạc trái phép dưới bất kỳ hình thức nào được thua bằng tiền hay hiện vật trị giá từ 5.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 5.000.000 đồng, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc hành vi quy định tại Điều 322 của Bộ luật này hoặc bị kết án về tội này hoặc tội quy định tại Điều 322 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:

a) Có tính chất chuyên nghiệp;

b) Tiền hoặc hiện vật dùng đánh bạc trị giá 50.000.000 đồng trở lên;

c) Sử dụng mạng internet, mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội;

d) Tái phạm nguy hiểm.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.

Theo pháp luật hiện hành, việc “đánh bạc trái phép” bao gồm cả người trực tiếp đánh bài ăn tiền và những người có hành vi tiếp tay, tổ chức, chứa chấp hoặc giúp sức cho hoạt động này. Tuy nhiên, trong thực tế, có nhiều trường hợp người bị bắt giữ tại nơi đánh bạc cho rằng mình chỉ đứng xem mà không tham gia, từ đó gây ra tranh cãi về việc có bị xử lý hay không.

Khoản 1 Điều 321 Bộ luật Hình sự 2015 quy định rất rõ: người tham gia đánh bạc dưới bất kỳ hình thức nào được, thua bằng tiền hoặc hiện vật đều có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, để cấu thành tội, người đó phải có hành vi chơi, cá cược, hoặc góp phần tạo điều kiện cho việc đánh bạc diễn ra, như cảnh giới, xóc bài, thu tiền, ghi chép, hoặc ẩn giấu tang vật. Do đó, nếu người đứng xem chỉ chứng kiến mà không có hành vi thể hiện sự đồng lõa, thì chưa đủ yếu tố cấu thành tội đánh bạc.

Tóm lại, người chỉ đứng xem đánh bài sẽ không bị xử lý nếu hoàn toàn không liên quan, nhưng nếu có hành vi cổ vũ, tụ tập tại nơi đánh bạc hoặc hỗ trợ người chơi dưới bất kỳ hình thức nào như chuyển bài, đưa tiền cho người khác đánh thay, thì vẫn có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có dấu hiệu tiếp tay thực tế.

Tình huống giả định

Anh Trần Văn Tâm, 33 tuổi, là công nhân kỹ thuật đang sinh sống tại khu nhà trọ thuộc phường Linh Trung, TP. Thủ Đức (TP.HCM). Trong một buổi tối cuối tuần, sau khi tan ca, anh ghé qua phòng trọ của một người bạn tên Khánh để uống nước, trò chuyện. Khi bước vào, anh Tâm thấy có bốn người khác đang ngồi đánh bài tiến lên ăn tiền trên chiếc chiếu trải giữa phòng. Trên chiếu có các xấp tiền lẻ mệnh giá 20.000 và 50.000 đồng. Anh Tâm hơi bất ngờ nhưng vẫn nán lại vì là người quen và không muốn mất lòng. Anh đứng tựa cửa, tay cầm cốc nước, vừa trò chuyện vừa quan sát ván bài trong chốc lát.

Khoảng 10 phút sau, công an phường bất ngờ ập vào kiểm tra theo tin báo của người dân khu trọ. Tất cả sáu người có mặt trong phòng đều bị yêu cầu giữ nguyên vị trí để lập biên bản, trong đó có cả anh Tâm dù anh không ngồi vào chiếu bạc. Tại trụ sở công an, trong quá trình lấy lời khai, anh Tâm khẳng định mình không tham gia đánh bạc, không đặt tiền, không giữ bài, cũng không hô hào hay giúp đỡ gì cho những người đang chơi. Tuy nhiên, một trong những người bị bắt lại khai rằng trước đó anh Tâm từng gợi ý luật chơi cho một người mới và có nói đùa “ván này mà thắng thì nhớ khao nha”.

Cơ quan công an đã tiến hành xác minh thêm bằng cách trích xuất camera hành lang dãy nhà trọ nhưng không ghi được hình ảnh rõ trong phòng. Trong biên bản hiện trường, anh Tâm được ghi nhận là “đứng xem gần khu vực đánh bạc, không rõ có tham gia hay không”. Sau gần một ngày làm việc, công an xác định không có căn cứ đủ mạnh để chứng minh anh Tâm có vai trò đồng phạm hay giúp sức. Tuy nhiên, anh vẫn phải viết bản tường trình cam kết không tái phạm và bị nhắc nhở nghiêm túc về việc không nên có mặt ở những nơi đang diễn ra hoạt động vi phạm pháp luật.