Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2005, trước khi chết, người có tài sản có quyền định đoạt tài sản của mình bằng di chúc. Tuy nhiên, quyền định đoạt này chỉ là một quyền tương đối và chủ sở hữu tài sản không hoàn toàn tự do trong việc định đoạt tài sản của mình trước khi chết.

Một trong những giới hạn đối với sự tự do này của chủ sở hữu đó là chế định “Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc” tại Điều 669 Bộ luật Dân sự 2005 và mới đây là Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015. Vậy chế định này là như thế nào?

Thông qua bài viết dưới đây, Luật sư sẽ cung cấp cho Quý độc giả những thông tin cơ bản nhất về chế định đặc biệt này.

Theo quy định của Điều 669 Bộ luật Dân sự 2005 và Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, “Thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc” có nghĩa là trong trường hợp những người dưới đây không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật, nếu chia di sản theo pháp luật thì họ vẫn được hưởng di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật.

Vậy những người nào sẽ được hưởng thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc? Theo quy định của Điều 669 Bộ luật Dân sự 2005 và Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 thì những người dưới đây thuộc diện “hưởng thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc”:

1. Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;
2. Con đã thành niên mà không có khả năng lao động.

Con chưa thành niên

Trong số những người được hưởng thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc có “con chưa thành niên” của người để lại di sản. Theo Điều 18 Bộ luật Dân sự 2005 thì người chưa thành niên là người chưa đủ 18 tuổi. Tuy nhiên, Bộ luật Dân sự 2005 lại không quy định về thời điểm xác định tuổi chưa thành niên. Thực tế, Tòa án thường xác định tuổi tại thời điểm mở thừa kế vì lúc này di chúc mới có hiệu lực và việc di sản mới có thể được tiến hành.

Bên cạnh đó, Bộ luật Dân sự 2005 cũng không quy định rõ “con” ở đây là con gì? Là con đẻ, con nuôi hay con ngoài giá thú. Bởi vì, Bộ luật Dân sự 2005 không phân biệt rõ nên chúng ta có thể hiểu tất cả những người này có thể thuộc diện được hưởng thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc. Hiện nay pháp luật chỉ ghi nhận quyền được hưởng thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc đối với “con”, tức là con đã được sinh ra còn con chưa được sinh ra, còn đang là bào thai thì không được đề cập đến.

Vợ, chồng của người để lại di sản

Trong số những người được hưởng thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc có “vợ, chồng” của người để lại di sản. “Vợ, chồng” ở đây là vợ, chồng hợp pháp của người để lại di sản ở thời điểm mở thừa kế. Nếu người để lại di sản trước đó có vợ nhưng đã ly hôn và có người vợ mới cho đến lúc mất thì người vợ mới là người có thể có quyền hưởng di sản không phụ thuộc vào nội dung di chúc.

Cha, mẹ của người để lại di sản

Trong số những người được hưởng thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc có “cha, mẹ” của người để lại di sản. Bộ luật Dân sự 2005 không quy định rõ “cha, mẹ” ở đây là cha, mẹ đẻ hay cha, mẹ nuôi của người để lại di sản nên chúng ta có thể hiểu “cha, mẹ” ở đây có thể là cha, mẹ đẻ hoặc cha, mẹ nuôi đều được.

Con đã thành niên mà không có khả năng lao động

Đối tượng cuối cùng được hưởng thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc đó là “con đã thành niên mà không có khả năng lao động”. Theo Điều 18 Bộ luật Dân sự 2005 thì người từ đủ 18 tuổi trở lên là người đã thành niên. Như vậy, con đã thành niên là con từ đủ 18 tuổi trở lên. Cũng như phân tích ở phần “con chưa thành niên”, thời điểm xác định tuổi của “con đã thành niên” cũng là tại thời điểm mở thừa kế và “con đã thành niên” ở đây có thể là con đẻ, con nuôi, con ngoài giá thú. Bộ luật Dân sự 2005 không định nghĩa “không có khả năng lao động” là như thế nào? Tuy nhiên, chúng ta có thể tham khảo một số trường hợp được coi là “mất khả năng lao động” tại Nghị quyết số 03/2006/NQ-HĐTP. Theo đó, “mất khả năng lao động” là trường hợp sau khi điều trị, người bị thiệt hại do bị liệt cột sống, mù hai mắt, liệt hai chi, bị tâm thần nặng và các trường hợp khác do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định bị suy giảm khả năng lao động vĩnh viễn từ 81% trở lên.

Tóm lại, trên đây là một số thông tin cơ bản về chế định “người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc” mà Luật sư cho rằng Quý độc giả cần nắm để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Luật sư Trần Minh Hùng – Tốt nghiệp đại học Luật TPHCM, tốt nghiệp Học viện Tư Pháp, Tốt nghiệp Luật sư, thuộc Đoàn LS TPHCM, Thuộc Liên đoàn LSVN là một trong những luật sư sáng lập văn phòng luật, giàu kinh nghiệm về kiến thức và thực tiễn đã dành nhiều thắng lợi vụ kiện và quan trọng luật sư Hùng luôn coi trọng chữ Tâm của nghề luật sư và trách nhiệm đối với xã hội nên đã được nhiều hãng báo chí, truyền thông, Đài truyền hình, Đài tiếng nói Việt nam phỏng vấn pháp luật,  nhiều lĩnh vực quan trọng liên quan đến đời sống. Luật sư Trần Minh Hùng là đối tác tư vấn pháp luật được nhiều hãng truyền thông, báo chí trong nước  tin tưởng với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn trên VOV Giao Thông – Đài tiếng nói Việt Nam, Đài phát thanh VOH TPHCM, Đài truyền hình TP.HCM (HTV), Đài truyền hình Việt Nam (VTV), Truyền hình SCTV, THĐN, Truyền hình Quốc Hội VN, Truyền hình Công an ANTV, Đài truyền hình Vĩnh Long, Đài phát thanh kiên giang, Đài Bình Dương, Truyền hình Quốc Phòng, VTC... và các hãng báo chí trên cả nước, được các tổ chức, trường Đại học Luật TP.HCM mời làm giám khảo các cuộc thi Phiên tòa giả định với Đại học cảnh sát, mời làm chuyên gia ý kiến về các sự kiện lớn, được mời dạy bồi dưỡng nghiệp vụ cho các luật sư……là đối tác tư vấn luật của các hãng truyền thong, các tổ chức, xã hội uy tín và chuyên nghiệp và luôn mang lại niềm tin cho khách hàng và ghi nhận sự đóng góp của chúng tôi cho xã hội...là luật sư bào chữa, tư vấn cho nhiều vụ án đỉnh điểm, quan trọng báo chí đưa tin, người dân quan tâm như vụ Ngân hàng Navibank liên quan Huyền Như Viettinbank, các vụ Giết Người do mâu thuẫn hát karaoke tại Bình Chánh, Bào chữa chủ tịch Huyện Đông Hòa – Phú Yên, Đại án Vụ cướp bitcoin 35 tỷ Long Thành- Dầu Dây, Bào chữa vụ Đại Án Đăng Kiểm, Bào chữa vụ đại án Khai thác Cát Cần giờ, Bào chữa bị cáo Huân không đeo khẩu trang mùa Covit, Vụ Nữ sinh Tân Bình bị cắt tai, bảo vệ cho MC Trấn Thành, Bào chữa, bảo vệ vụ "Bác sĩ khoa rút ống thở", Bảo vệ cho người cho thuê nhà vụ Công ty Thế giới Di Động không trả tiền thuê nhà mùa dịch covid, Tư vấn cho nghệ sĩ Thương Tín, bảo vệ vụ đổ xăng đốt 10 người tại TPHCM, Bảo vệ thành công vụ 1 bệnh nhân bị xông hơi chết tại nhà bè, các vụ Hiếp dâm, Dâm ô, Lừa Đảo, cưỡng đoạt, cướp, gây thương tích, tham ô, mua bán ma túy, cố ý làm trái, bào chữa vụ án cựu Cảnh sát Buôn Lậu và các bị cáo kiên quan, bào chữa vụ chiếm đoạt tiền công nghệ của nước Úc của bị can về công nghệ, bào chữa vụ Mua bán khẩu trang mùa covid, bào chữa nhiều vụ án ma túy, bào chữa vụ lợi dụng chức vụ quyền hạn của tổ chức tín dụng ngân hàng... .… và rất nhiều các vụ án khác về dân sự, kinh tế, thừa kế, đất đai, lao động, hành chính, doanh nghiệp.… luôn mang lại niềm tin cho khách hàng cũng như sự đóng góp tích cực sự công bằng, đi tìm công lý không biết mệt mỏi cho xã hội của luật sư chúng tôi..…là hãng luật tư vấn luật cho nhiều công ty Việt Nam và nước ngoài trên cả nước luôn mang lại niềm tin cho khách hàng cũng như sự đóng góp tích cực sự công bằng, đi tìm công lý không biết mệt mỏi cho xã hội của luật sư chúng tôi.

Chúng tôi hội đủ các luật sư chuyên về các lĩnh vực, kinh nghiệm, chuyên sâu như: hình sự, dân sự, kinh tế, thừa kế, hợp đồng, đất đai, ly hôn, dịch vụ nhà đất, di chúc, lao động…