Tội vi phạm chế độ một vợ một chồng theo Điều 182 Bộ luật Hình sự

Khi kết hôn, người ta thường cam kết một lòng chung thủy sắt son, trọn đời bên nhau. Nhưng nếu một trong hai người lại vi phạm lời hẹn ước mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác trong thời kỳ hôn nhân thì sẽ bị xử lý thế nào? Hãy cùng tìm hiểu về vấn đề ngoại tình và quy định pháp luật về Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng.

1. Vi phạm chế độ một vợ một chồng là gì?

Vi phạm chế độ một vợ một chồng là khi một người đang có vợ hoặc chồng hợp pháp nhưng vẫn kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác. Điều này làm ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ trong hôn nhân, gây bất ổn cho gia đình và xã hội. 

Vậy ngoại tình có vi phạm chế độ một vợ một chồng không và sẽ bị phạt thế nào? Hãy theo dõi tiếp những phần sau đây của bài viết. 

2. Khung hình phạt tội vi phạm chế độ một vợ một chồng

Chung sống với người khác mà không phải vợ chồng hợp pháp của mình có thể bị phạt tù về Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng theo Điều 182 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017 (sau đây gọi tắt là Bộ luật Hình sự) như sau:

“Điều 182. Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng

1. Người nào đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm:

a) Làm cho quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên dẫn đến ly hôn;

b) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Làm cho vợ, chồng hoặc con của một trong hai bên tự sát;

b) Đã có quyết định của Tòa án hủy việc kết hôn hoặc buộc phải chấm dứt việc chung sống như vợ chồng trái với chế độ một vợ, một chồng mà vẫn duy trì quan hệ đó.”

Bạn đọc có thể theo dõi bảng sau để xem tổng quan các khung hình phạt đối với hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng: 

Theo đó, việc chung sống hoặc kết hôn trái pháp luật với người không phải vợ, chồng hợp pháp của mình mà dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như vợ chồng ly hôn, tự sát,… thì sẽ có thể bị phạt tù lên đến 03 năm. 

3. Phạt hành chính tội vi phạm chế độ một vợ một chồng

Trường hợp ngoại tình với người đã có vợ hoặc chồng mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 182 Bộ luật Hình sự thì chỉ bị phạt tiền từ 03 đến 05 triệu đồng. Cụ thể mức phạt này được quy định tại Khoản 1 Điều 59 Nghị định 82/2020/NĐ-CP:

“Điều 59. Hành vi vi phạm quy định về kết hôn, ly hôn và vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng

1. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:

a) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;

b) Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác;

c) Chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;

d) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng;

đ) Cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn.”

Như vậy, hành vi ngoại tình có thể bị phạt hành chính lên đến 05 triệu đồng. 

4. Dấu hiệu pháp lý tội vi phạm chế độ một vợ một chồng

4.1. Khách thể

Tội phạm này xâm phạm đến chế độ hôn nhân một vợ một chồng, sự ổn định và hạnh phúc của một gia đình, quyền và nghĩa vụ hợp pháp của vợ chồng trong quan hệ hôn nhân.

4.2. Mặt khách quan

Mặt khách quan của tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng được thể hiện qua hành vi kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác trong khi đã có vợ hoặc chồng hợp pháp. Hành vi “chung sống như vợ chồng” được hiểu là việc sống chung và thể hiện mối quan hệ giống như vợ chồng, dù không có giấy đăng ký kết hôn.

Hành vi này phải gây ra hậu quả nghiêm trọng, ví dụ như làm cho gia đình của một hoặc cả hai bên bị tan vỡ, gây bất ổn về tâm lý cho người vợ/chồng hợp pháp dẫn đến tự sát hoặc ảnh hưởng đến cuộc sống, danh dự của các bên liên quan.

4.3. Chủ thể

Chủ thể của tội này phải là người đã có vợ hoặc chồng hợp pháp nhưng vẫn kết hôn hoặc chung sống với người khác.

Cả nam và nữ đều có thể là chủ thể của tội này, miễn là họ đang trong quan hệ hôn nhân hợp pháp với người khác.

4.4. Mặt chủ quan 

Lỗi của người vi phạm là lỗi cố ý. Người thực hiện hành vi phạm tội nhận thức rõ việc mình đã có vợ hoặc chồng hợp pháp nhưng vẫn cố tình kết hôn hoặc chung sống với người khác như vợ chồng.

5. Ngoại tình có phải là vi phạm chế độ một vợ một chồng không?

Ngoại tình có thể được coi là vi phạm chế độ một vợ một chồng nếu hành vi này là kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác khi đã có vợ hoặc chồng hợp pháp. Vì theo quy định tại Điều 182 Bộ luật Hình sự chỉ khi người đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn hoặc sống chung như vợ chồng với người khác thì mới được xem là vi phạm chế độ một vợ, một chồng. 

Nếu ngoại tình chỉ dừng lại ở mức độ quan hệ ngoài luồng mà không sống chung như vợ chồng thì thường chỉ bị xã hội lên án về mặt đạo đức hoặc bị xử phạt hành chính chứ không bị truy cứu hình sự.

6. Khởi tố tội vi phạm chế độ một vợ một chồng

Căn cứ theo quy định của bộ luật hình sự, quy trình khởi tố tội vi phạm chế độ một vợ một chồng được thực hiện thông qua ba bước sau đây: 

Bước 1: Tiếp nhận tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố

Cơ quan điều tra có thể Tiếp nhận thông tin từ các nguồn như tố giác cá nhân, tin báo từ cơ quan, tổ chức, cá nhân, tin báo trên phương tiện thông tin đại chúng, và kiến nghị khởi tố từ cơ quan nhà nước.

Mọi thông tin phải được tiếp nhận đầy đủ và giải quyết kịp thời.

Bước 2: Kiểm tra, xác minh các tin tức về tội phạm

Cơ quan có thẩm quyền tiến hành xác định dấu hiệu tội phạm từ các thông tin tiếp nhận. Thời hạn giải quyết thông tin là 20 ngày, có thể kéo dài tối đa 2 tháng đối với các trường hợp phức tạp.

Bước 3: Ra quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự

Sau khi đã tiến hành kiểm tra, xác minh nguồn tin về tội phạm đã xác định có dấu hiệu của tội phạm, các cơ quan có thẩm quyền khởi tố trong phạm vi trách nhiệm của mình ra quyết định khởi tố vụ án hình sự. Nếu không có căn cứ, có thể quyết định không khởi tố hoặc hủy bỏ quyết định khởi tố vụ án.

7. Luật sư tư vấn về Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, giỏi, nhiệt huyết và tận tâm, Luật  sư gia đình tự hào là đơn vị hàng đầu tư vấn và giải quyết các vấn đề hôn nhân và gia đình, đặc biệt là những hành vi vi phạm được quy định trong Bộ luật Hình sự. Các dịch vụ tư vấn cụ thể bao gồm:

• Tư vấn cho khách hàng nắm rõ quy định pháp luật về Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng.
• Phân tích các mức độ xử phạt và hệ quả pháp lý có thể gặp phải trong trường hợp vi phạm.
• Tư vấn thu thập và chuẩn bị chứng cứ.
• Hướng dẫn cách thức nộp đơn khiếu nại, tố cáo và các bước cần thiết để bảo vệ quyền lợi của khách hàng.
• Hỗ trợ soạn thảo đơn khiếu nại, tố cáo hoặc các văn bản liên quan đến vụ việc.
• Đại diện hoặc hỗ trợ khách hàng trong quá trình giải quyết vụ việc, giúp đàm phán, hòa giải.
• Luật sư bảo vệ quyền lợi cho khách hàng tại tòa án.